Podatek liniowy – czym jest i w jaki sposób się go oblicza?

Podatek liniowy, nazywany też podatkiem płaskim, to forma opodatkowania jedną, stałą stawką 19% niezależnie od wysokości osiąganego dochodu. Oblicza się go w prosty sposób i może być korzystny np. dla przedsiębiorców, którzy na skali wchodzą w drugi próg podatkowy. Jednak ma też pewne ograniczenia, m. in. nie dopuszcza stosowania kwoty wolnej od podatku i wielu ulg czy preferencji dostępnych na skali. Aby rozliczać się na jego zasadach, trzeba złożyć oświadczenie o zmianie formy lub dokonać wyboru przy zakładaniu działalności. Dowiedz się na ten temat więcej!

Na czym polega podatek liniowy?

Zalety podatku liniowego

Podatek liniowy nie jest opłacalny dla każdego. Staje się on korzystniejszy niż progresywne opodatkowanie (skala podatkowa) dopiero przy wyższych dochodach. Szacuje się, że przy rocznych dochodach przekraczających około 150 000 zł stawka liniowa zaczyna przynosić oszczędności. Dzieje się tak, ponieważ podatnik unika wejścia w drugi, 32-procentowy próg podatkowy, który obowiązuje na skali podatkowej.

Kto może rozliczać się na podstawie podatku liniowego?

Nie każdy może wybrać podatek liniowy 19%. Jest on dostępny wyłącznie dla podatników będących osobami fizycznymi osiągających przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Dotyczy to również wspólników spółek niebędących osobami prawnymi (cywilnej, jawnej, partnerskiej) oraz osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej.

Co ważne, podatek liniowy wyklucza przedsiębiorców, którzy w danym roku podatkowym świadczą usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, a zakres tych usług pokrywa się z czynnościami wykonywanymi w ramach stosunku pracy w tym samym lub poprzednim roku podatkowym. W razie naruszenia tego warunku podatnik traci prawo do podatku liniowego za cały rok i musi rozliczyć się według skali podatkowej (z odsetkami).

Zmiany w opodatkowaniu przychodów – podatek liniowy a PKD

Ograniczenie dotyczące współpracy z byłym pracodawcą jest powiązane z zakresem wykonywania działalności. Jeśli działalność gospodarcza obejmuje te same zadania, które podatnik wykonywał na etacie, traci on prawo do rozliczenia podatkiem liniowym za ten rok. Jego dochody podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, co może wiązać się z koniecznością dopłaty podatku. Co ważne, ograniczenie dotyczy realnie wykonywanych usług, a nie tylko zapisów w CEIDG. Nawet jeśli PKD jest inne, ale czynności są tożsame z wykonywanymi na etacie – prawo do podatku liniowego przepada. I odwrotnie – identyczne PKD nie musi oznaczać utraty prawa, jeśli zakres usług faktycznie się różni.

Przejście z innej formy opodatkowania na podatek liniowy

Wyboru podatku liniowego można dokonać na kilka sposobów:

• Przy zakładaniu działalności – wystarczy zaznaczyć odpowiednią opcję we wniosku rejestracyjnym CEIDG-1. Swoją firmę wygodnie zarejestrujesz tutaj.
• W trakcie prowadzenia działalności – zmiany formy opodatkowania można dokonać poprzez aktualizację wpisu w CEIDG-1. Należy to zrobić do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód w danym roku podatkowym.

Ważne! Przedsiębiorcy, którzy chcą zmienić formę opodatkowania na podatek liniowy od nowego roku, muszą złożyć oświadczenie do 20. dnia miesiąca po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w danym roku. Dla tych, którzy pierwszy przychód osiągnęli w styczniu, termin upływa 20. lutego danego roku.

Preferencje i ulgi podatkowe dostępne przy rozliczeniu liniowym

Wybór podatku liniowego wiąże się z rezygnacją z wielu preferencji dostępnych na skali podatkowej. Przedsiębiorca traci prawo do:

• kwoty wolnej od podatku,
• wspólnego rozliczenia z małżonkiem,
• ulg podatkowych, takich jak ulga na dziecko, ulga rehabilitacyjna czy ulga na internet.

Wciąż jednak można odliczyć:

• składki na ubezpieczenia społeczne,
• wpłaty na IKZE,
• ulgę termomodernizacyjną, IP-BOX czy na działalność badawczo-rozwojową,
• składkę zdrowotną, ale z limitem. Składka wynosi 4,9% dochodu (obowiązuje minimalna składka zdrowotna), a odliczyć od dochodu lub zaliczyć w koszty można kwotę ograniczoną rocznym limitem (w  2026 roku limit ten wynosi  14 100 zł),
• darowizny na cele pożytku publicznego lub edukacji zawodowej (z pewnymi ograniczeniami); 
• straty z lat ubiegłych.

Obliczanie wysokości podatku liniowego

Schemat obliczania podatku jest bardzo prosty:
1. Oblicz dochód: od sumy przychodów z działalności odejmij koszty uzyskania przychodu (np. zakup towarów, opłaty, amortyzacja środków trwałych).
przychód - koszty = dochód

2. Ustal podstawę opodatkowania: od dochodu odejmij zapłacone w danym roku składki na ubezpieczenia społeczne (jeśli nie zostały zaliczone do kosztów) oraz składkę zdrowotną do wysokości limitu¹.
dochód - składki społeczne - składka zdrowotna (do limitu) = podstawa opodatkowania

3. Oblicz podatek: podstawę opodatkowania (zaokrągloną do pełnych złotych) pomnóż przez stawkę 19%.
podstawa opodatkowania × 19% = należny podatek

Odprowadzanie zaliczek przy podatku liniowym

Przedsiębiorca na podatku liniowym ma obowiązek wpłacania miesięcznych lub kwartalnych zaliczek na podatek dochodowy. Kwartalne zaliczki przysługują tylko podatnikom, którzy w poprzednim roku podatkowym osiągnęli przychód netto mniejszy niż 2 000 000 euro. Zaliczki miesięczne należy wpłacać do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, a kwartalne do 20. dnia miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczą.

Podstawą prowadzenia ewidencji jest najczęściej księgowość uproszczona w formie Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów (KPiR), choć przy wyższych obrotach i w przypadku niektórych form działalności konieczna może być pełna księgowość. W przypadku JDG limit przychodów dla KPiR wynosi 2 000 000 euro.

Podatek liniowy a pozostałe źródła przychodu

Jeżeli poza działalnością gospodarczą osiągasz dochody z innych źródeł (np. umowa o pracę, umowa-zlecenie), nie możesz ich opodatkować liniowo. Dochody te podlegają opodatkowaniu na zasadach skali podatkowej i wykazuje się je na osobnej deklaracji (PIT-36), zachowując prawo do ulg dla tych dochodów. Dochody z działalności opodatkowanej liniowo wykazuje się wyłącznie w dedykowanym zeznaniu rocznym PIT-36L, które należy złożyć do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Czy podatek liniowy jest opłacalny dla przedsiębiorców?

Podatek liniowy jest dobrym wyborem dla przedsiębiorców osiągających wysokie dochody. Przepisy PIT nie wskazują konkretnego limitu dochodu, kiedy opłaca się przejście na liniówkę. W praktyce dla jednoosobowej działalności przy dochodzie ok. 150-160 tys. zł rocznie podatek liniowy staje się korzystniejszy od drugiego progu skali podatkowej (32%). Największe korzyści przynosi singlom oraz osobom, które nie mają prawa do ulg rodzinnych i innych odliczeń dostępnych na skali podatkowej (ulgi na dzieci, wspólnego rozliczenia z małżonkiem). To także dobre rozwiązanie dla tych, którzy cenią sobie prostotę i przewidywalność obciążeń podatkowych dzięki stałej stawce.

Kiedy warto rozważyć zmianę formy opodatkowania?

Decyzja o wyborze formy opodatkowania nie jest ostateczna. Można zmienić ją każdego roku podatkowego, składając odpowiednie oświadczenie w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu osiągnięcia pierwszego przychodu w danym roku. Warto rozważyć zmianę, gdy:

• Twoje dochody znacząco spadną poniżej progu opłacalności podatku liniowego,
• zmieni się Twoja sytuacja życiowa (np. zawarcie małżeństwa, narodziny dziecka), co umożliwi skorzystanie z ulg na skali podatkowej,
• zmiany w przepisach podatkowych uczynią inną formę (np. ryczałt) bardziej korzystną.

FAQ

Kiedy podatek liniowy jest bardziej opłacalny niż skala podatkowa?
Podatek liniowy staje się bardziej opłacalny, gdy roczny dochód przedsiębiorcy przekracza ok. 150 000 zł (wartość szacunkowa), ponieważ pozwala uniknąć wyższej, 32-procentowej stawki podatkowej. Nie ma jednak żadnego ustawowego limitu, który wskazuje konkretne wartości. Rzeczywista opłacalność zależy m.in. od faktycznych dochodów w ciągu roku, przysługujących ulg i odliczeń na skali podatkowej, wysokości składki zdrowotnej i społecznej.

Jak wybrać podatek liniowy przy zakładaniu działalności lub w trakcie jej prowadzenia?
Należy zaznaczyć odpowiednią opcję we wniosku CEIDG-1 przy rejestracji firmy lub złożyć aktualizację wniosku CEIDG-1 w trakcie roku (dotyczy tylko działalności gospodarczej osób fizycznych), nie później niż do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu.

Czy podatek liniowy pozwala korzystać z ulg podatkowych i wspólnego rozliczenia z małżonkiem?
Nie, wybór podatku liniowego wiąże się z utratą prawa do większości ulg osobistych i rodzinnych (m.in. na dzieci, rehabilitacyjnej) oraz brakiem możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem i skorzystania z kwoty wolnej od podatku. Podatnicy mają jednak prawo do niektórych odliczeń, m.in. składek na ubezpieczenia społeczne, składki zdrowotnej do limitu (w 2026 r. 14 100 zł) czy wpłat na IKZE.

Jakie obowiązki księgowe wiążą się z podatkiem liniowym (KPiR, PIT-36L)?
Przedsiębiorca musi prowadzić Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów (KPiR) lub księgi rachunkowe (w zależności od formy działalności i limitów przychodów), obliczać i wpłacać zaliczki na podatek (miesięcznie lub kwartalnie), a po zakończeniu roku złożyć zeznanie roczne na formularzu PIT-36L w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, którego dotyczy.

Do kiedy należy złożyć deklarację PIT-36L?
Deklarację roczną PIT-36L należy złożyć w urzędzie skarbowym do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, którego dotyczy rozliczenie.

Jakie są limity odliczeń składki zdrowotnej przy podatku liniowym?
Składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu, ale odliczyć od dochodu lub zaliczyć w koszty można kwotę ograniczoną rocznym limitem (14 100 zł w 2026 r.).

Czy można odliczyć składki ZUS i koszty uzyskania przychodów?
Tak, podatek liniowy pozwala na odliczenie od dochodu zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz na pomniejszenie przychodu o wszystkie udokumentowane koszty jego uzyskania (bezpośrednio związane z prowadzeniem działalności gospodarczej), np. zakup towarów, materiałów, opłaty za wynajem biura, koszty usług księgowych itp.

Dla kogo podatek liniowy jest najbardziej korzystny?
Podatek liniowy mogą rozważyć osoby osiągające wysokie dochody (w przybliżeniu powyżej 150 000 zł rocznie), które nie kwalifikują się do ulg podatkowych, np. single bez dzieci. Jest to wartość szacunkowa, która zależy m.in. od rzeczywistych kosztów, składek i odliczeń. Korzyść wynika głównie z uniknięcia 32% stawki w drugiej skali podatkowej.

Czy osoby prawne mogą rozliczać się podatkiem liniowym?
Nie, podatek liniowy jest formą opodatkowania w ramach podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Osoby prawne (np. spółka z o.o.) płacą podatek CIT.

Jakie są ograniczenia i wady podatku liniowego?
Główne wady to brak kwoty wolnej od podatku, brak możliwości wspólnego rozliczenia, niedostępność większości ulg podatkowych oraz ograniczenie w odliczaniu składki zdrowotnej. 

Czy podatek liniowy można łączyć z Ulgą na start lub Małym ZUS-em Plus?
Tak, wybór podatku liniowego jako formy opodatkowania dochodu nie wyklucza możliwości korzystania z Ulgi na start czy Małego ZUS-u Plus (limit przychodu w 2026 r. to 120 000 zł).

¹ Składkę zdrowotną można odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów, ale nie jednocześnie i tylko do wysokości rocznego limitu (w 2026 r.: 14 100 zł).