Działalność nierejestrowana i praca świadczona osobiście

Działalność nierejestrowana i praca świadczona osobiście to dwie odrębne formy zarobkowania, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się dość podobne. Ta pierwsza jest przewidziana dla osób nieprowadzących firmy i osiągających niewielkie przychody, natomiast praca świadczona osobiście opiera się na umowach cywilnoprawnych, takich jak zlecenie czy umowa o dzieło. W tym artykule wyjaśnimy, na czym polegają kluczowe różnice między tymi formami!

Praca świadczona osobiście – charakterystyka

Opodatkowanie opiera się na skali podatkowej. Oznacza to, że osoba, która ją wykonuje, będzie płacić 12% podatku w przypadku dochodów (a więc przychodów pomniejszonych o koszty uzyskania przychodu) do progu wynoszącego 120 000 zł oraz 32% podatku od nadwyżki. Przysługuje również prawo do zastosowania kwoty wolnej od podatku w wysokości 30 000 zł¹.

Gdy zawierasz umowy cywilnoprawne w ramach pracy świadczonej osobiście, płatnik (najczęściej przedsiębiorca zlecający wykonanie czynności) zobowiązany jest pobierać zaliczki na podatek dochodowy oraz odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Dzięki temu masz zapewnioną ochronę ubezpieczeniową, a po zakończeniu roku możesz rozliczyć się w deklaracji PIT-36 lub PIT-37

Co to jest działalność nierejestrowa?

To oznacza, że osoba, która decyduje się ją prowadzić, nie musi rejestrować firmy w CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), a więc również brać na siebie większości obowiązków przedsiębiorcy. Warto podkreślić, że prowadzący działalność nierejestrowaną nie musi również zgłaszać jej w urzędzie skarbowym – to spore ułatwienie.

Ograniczenia organizacyjne i zakres działalności

Działalności nierejestrowanej nie można prowadzić w formie spółki, w tym spółki cywilnej. Jest to forma działania dostępna wyłącznie dla osób fizycznych działających samodzielnie. Ponadto nie możesz w ten sposób świadczyć usług o charakterze regulowanym, czyli takich, które wymagają zezwoleń, koncesji lub wpisów do rejestru (np. usługi prawnicze, medyczne, budowlane).

Limit przychodów w działalności nierejestrowanej

Podstawowym ograniczeniem jest limit przychodów.

Kiedy możesz rozpocząć działalność nierejestrowaną? Warunek 60 miesięcy

Kluczowym warunkiem jest nieprowadzenie firmy przez osobę fizyczną w ciągu ostatnich 60 miesięcy.  Oznacza to, że osoby, które prowadziły zarejestrowaną działalność gospodarczą, muszą odczekać pełne 5 lat od jej zamknięcia lub zawieszenia (jeśli nie była prowadzona między zawieszeniem a zamknięciem), zanim będą mogły skorzystać z działalności nierejestrowanej. Ten warunek dotyczy wszystkich, którzy jako przedsiębiorcy funkcjonowali w formalnych strukturach gospodarczych.

To ograniczenie ma zapobiegać obchodzeniu przepisów przez osoby, które wcześniej prowadziły pełnoprawną działalność gospodarczą i chciałyby uniknąć obowiązków związanych z rejestracją.

Działalność nierejestrowana dla cudzoziemców i osób niepełnoletnich

Od czerwca 2025 r. cudzoziemcy muszą posiadać tytuł pobytowy uprawniający do rejestracji działalności gospodarczej, aby móc wykonywać działalność nierejestrowaną. To nowy wymóg, który ma uporządkować zasady prowadzenia biznesu przez osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego.

Co ciekawe, osoby niepełnoletnie mogą wykonywać działalność nierejestrowaną, jednak do zawierania umów wymagają zgody przedstawiciela ustawowego. Każda umowa czy rachunek wystawiony przez osobę niepełnoletnią powinny być zaakceptowane przez rodzica lub opiekuna prawnego.

Działalność nierejestrowana a ZUS – kiedy musisz płacić składki?

Jedną z największych zalet działalności nierejestrowanej jest brak obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Osoby prowadzące „firmę na próbę” nie muszą rejestrować się w ZUS ani odprowadzać miesięcznych składek – to istotna oszczędność, szczególnie przy niewielkich przychodach.

Wyjątek stanowią sytuacje, gdy zawierasz umowy cywilnoprawne (np. umowę zlecenie). W takim przypadku składki ZUS opłaca zleceniodawca, a Ciebie jako zleceniobiorcę obejmuje ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (wyjątek to studenci, którzy nie ukończyli 26 lat). Pamiętaj jednak, że przychody z umowy-zlecenia nie wliczają się do limitu przychodów z działalności nierejestrowanej.

Działalność nierejestrowana a VAT – kiedy konieczne jest jego rozliczanie?

Przychody z takiej formy prowadzenia firmy co do zasady są objęte zwolnieniem z VAT na zasadzie zwolnienia podmiotowego³. Oznacza to, że dopóki roczny obrót nie przekroczy 240 000 zł (w 2026 r.), nie musisz rejestrować się jako podatnik VAT ani rozliczać tego podatku. Limit jest liczony proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności.

Jeśli jednak Twoje przychody przekroczą ten próg lub zdecydujesz się na dobrowolną rejestrację jako podatnik VAT, konieczne będą:

• rejestracja jako czynny podatnik VAT,
• uzyskanie NIP,
• wystawianie faktur VAT,
• składanie deklaracji w plikach JPK_V7,
• odprowadzanie należnego podatku.

Obowiązek stosowania kasy fiskalnej w działalności nierejestrowanej

Zwolnienie to ma jednak pewne dodatkowe ograniczenia w przypadku, gdy prowadzisz sprzedaż towarów bądź świadczysz usługi podlegające obowiązkowej rejestracji fiskalnej. Dotyczy to na przykład usług fryzjerskich, kosmetycznych, przewozowych czy naprawy samochodów. W tym przypadku obowiązek stosowania kasy fiskalnej w działalności nierejestrowanej może występować już od pierwszej transakcji.

Warto na bieżąco sprawdzać aktualne przepisy dotyczące kas fiskalnych, ponieważ ustawodawca regularnie aktualizuje listę zwolnień i obowiązków.

Obowiązki ewidencyjne w działalności nierejestrowanej

Podstawowym obowiązkiem jest prowadzenie uproszczonej ewidencji sprzedaży, która ma m.in. umożliwiać weryfikację, czy nie przekroczono wskazanego w ustawie limitu. Na żądanie kupującego konieczne jest wystawianie faktur lub rachunków.

Przychody nie wymagają odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku. Oznacza to, że nie musisz co miesiąc płacić zaliczek do urzędu skarbowego – rozliczasz się dopiero po zakończeniu roku podatkowego, składając deklarację zeznanie roczne (PIT-36).

Czy można łączyć działalność nierejestrowaną i pracę świadczoną osobiście?

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby łączyć ze sobą kilka źródeł przychodu z różnych zakresów. Działalność świadczona osobiście i nierejestrowana nie są tu żadnym wyjątkiem. Przychody w ich ramach nie ulegają zsumowaniu. Działalność osobista – np. w ramach umowy o dzieło – nie będzie miała więc wpływu na limit przychodów w ramach „firmy nierejestrowanej”. 

O ile praca wykonywana osobiście jest zazwyczaj świadczona na rzecz podmiotów gospodarczych, w ramach działalności nierejestrowanej możesz działać zarówno na rzecz firm, jak i konsumentów. Dzięki temu możesz rozliczać się z różnymi typami klientów bez konieczności zakładania firmy, o ile nie przekroczysz limitu przychodów lub nie spełnisz innych przesłanek wymagających rejestracji.

Działalność okazjonalną (czyli taką, która nie ma charakteru ciągłego i zorganizowanego) również możesz łączyć z działalnością nierejestrowaną, jednak musisz pamiętać o obowiązkowym odrębnym rozliczaniu każdego źródła przychodu.

Jak uniknąć pułapek przy łączeniu działalności nierejestrowanej z umową o dzieło i zleceniem?

Łącząc różne formy działań zarobkowych, musisz mieć świadomość kilku istotnych zasad.

Usługi doradcze w działalności nierejestrowanej

Możesz świadczyć takie usługi, jednak pod warunkiem, że nie wymagają one specjalnych uprawnień ani licencji. Przykładowo, doradztwo biznesowe, marketingowe czy konsultacje z zakresu social media mieszczą się w dopuszczalnym przez prawo zakresie.

Pamiętaj jednak, że wynagrodzenie za usługi doradcze wlicza się do miesięcznego limitu przychodów z działalności nierejestrowanej. Jeśli przekroczysz limit (10 813,50 zł kwartalnie w 2026 r.), konieczna będzie rejestracja firmy w CEIDG.

Warunki łączenia działalności nierejestrowanej i pracy świadczonej osobiście

Podstawowym obowiązkiem podatnika działającego zarówno w ramach działalności nierejestrowanej, jak i pracy świadczonej osobiście, jest rzecz jasna rozliczenie się z fiskusem. W obu przypadkach należy zastosować skalę podatkową – w jej ramach możesz rozliczyć także inne źródła przychodów opodatkowane w ten sposób, np. z tytułu umowy o pracę czy działalności gospodarczej.

Jeżeli jedynym źródłem dochodów podatnika jest działalność wykonywana osobiście, podatek należy rozliczyć na formularzu PIT-37, wykazując:

• przychód, 
• koszty uzyskania przychodu,
• dochód, 
• pobrane w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy. 

Kiedy działalność nierejestrowana wymaga rejestracji w CEIDG?

Choć taka „firma na próbę” z założenia nie wymaga wpisu do CEIDG, istnieją sytuacje, w których musisz dokonać rejestracji:

Prawa konsumenta przy działalności nierejestrowanej

Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną świadczą usługi zarówno na rzecz firm, jak i konsumentów. W przypadku sprzedaży na rzecz konsumentów obowiązują przepisy dotyczące praw konsumenta, w tym:

• prawo do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni (w przypadku umów zawartych na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa);
• obowiązek udzielenia rękojmi za wady produktu lub usługi;
• jasne określenie warunków świadczenia usługi.
• Pamiętaj, że konsument może zgłosić reklamację, a Ty jako wykonawca masz obowiązek jej rozpatrzenia zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.

FAQ

Czym jest działalność nierejestrowana i kto może ją prowadzić? 
Działalność nierejestrowana to forma drobnej działalności zarobkowej dostępna dla osób fizycznych, które nie prowadziły działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy.

Czy można prowadzić działalność nierejestrowaną, jeśli wcześniej prowadziło się firmę?
Tak, o ile od zamknięcia prowadzonej działalności upłynęło 60 miesięcy. Nie możesz działać bez rejestracji, jeśli w ciągu ostatnich 60 miesięcy była przez Ciebie prowadzona działalność gospodarcza zarejestrowana w CEIDG.  Wówczas musisz poczekać pełne 5 lat od zakończenia działalności.

Czy osoby niepełnoletnie mogą prowadzić działalność nierejestrowaną? 
Tak, osoby niepełnoletnie mogą prowadzić działalność nierejestrowaną, jednak do zawierania umów wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego (rodzica lub opiekuna prawnego).

Czy działalność nierejestrowana wymaga rejestracji w CEIDG, GUS lub urzędzie skarbowym? 
Nie, prowadzący działalność nierejestrowaną nie musi jej zgłaszać w CEIDG, GUS ani urzędzie skarbowym. 

Czy trzeba opłacać ZUS, prowadząc działalność nierejestrowaną? 
Nie, działalność nierejestrowana nie wymaga opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy równolegle wykonujesz zadania w ramach umów cywilnoprawnych – wtedy składki opłaca zleceniodawca.

Jak rozlicza się podatek dochodowy z działalności nierejestrowanej?
Przychody z działalności nierejestrowanej rozliczasz w PIT-36 po zakończeniu roku podatkowego, wykazując przychód, koszty uzyskania przychodu i dochód. Obowiązuje skala podatkowa (12% lub 32%).

Jakie obowiązki ewidencyjne ma osoba prowadząca działalność nierejestrowaną? 
Musisz prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży, która pozwala na kontrolowanie przychodów (aby nie przekroczyć limitu). Na żądanie klienta wystawiasz faktury lub rachunki.

Czy działalność nierejestrowana podlega obowiązkowi posiadania kasy fiskalnej? 
Obowiązek posiadania kasy fiskalnej dotyczy sytuacji, w których dochodzi do przekroczenia limitu obrotu (limit 20 000 zł rocznie) lub świadczenia usług objętych obowiązkiem kasy fiskalnej od pierwszej transakcji (np. gastronomia, fryzjerstwo).

Czy przychody z umowy o dzieło wliczają się do limitu działalności nierejestrowanej? 
Nie, przychody z umowy o dzieło traktowane są jako praca świadczona osobiście i nie wliczają się do limitu przychodów z działalności nierejestrowanej. Oba źródła rozliczasz oddzielnie.

Czy działalność nierejestrowana może być kontrolowana przez urząd skarbowy? 
Tak, mimo braku obowiązku rejestracji działalność nierejestrowana podlega kontroli przez urząd skarbowy. Urzędnicy mogą zweryfikować prawidłowość prowadzenia ewidencji i rozliczania podatków.
 

¹ Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19910800350.

 ² Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2018 poz. 646): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000646

³  Ze zwolnienia podmiotowego nie mogą korzystać osoby, które dokonują sprzedaży towarów lub świadczenia usług objętych obowiązkiem rejestracji do VAT. Rejestracja jako czynny podatnik VAT jest wówczas obowiązkowa przed uzyskaniem pierwszego przychodu