PIT-16 – co to za dokument?

PIT-16 to formularz używany przez przedsiębiorców rozliczających się kartą podatkową. Ta uproszczona forma rozliczania z fiskusem do niedawna cieszyła się sporą popularnością wśród osób prowadzących drobną działalność usługową, rzemieślniczą czy handlową. Karta pozwala na płacenie stałej, z góry ustalonej kwoty podatku, niezależnie od faktycznie osiągniętych przychodów czy kosztów. Czy wciąż można wybrać tę formę opodatkowania?

Czym jest karta podatkowa i komu przysługuje?

Jej istotą jest płacenie stałej, z góry ustalonej kwoty podatku, niezależnie od faktycznie uzyskiwanych zarobków.

Warto podkreślić, że od 1 stycznia 2022 r., na mocy przepisów Polskiego Ładu, nie ma już możliwości wyboru karty podatkowej jako formy opodatkowania. Oznacza to, że w 2026 roku mogą korzystać z niej wyłącznie przedsiębiorcy, którzy rozliczali się w ten sposób w poprzednich latach i kontynuują tę formę opodatkowania na zasadzie praw nabytych.

Wśród uprawnionych są między innymi osoby świadczące usługi:

• ślusarskie,
• kosmetyczne,
• fryzjerskie,
• krawieckie,
• rymarskie,
• introligatorskie.

Z tej formy rozliczenia, na zasadzie praw nabytych, mogą skorzystać także przedsiębiorcy zajmujący się handlem detalicznym żywnością, napojami, wyrobami tytoniowymi oraz kwiatami. Uprawnieni są również taksówkarze i inne osoby świadczące usługi transportowe. O ile oczywiście kontynuują opodatkowanie w tej formie od grudnia 2021 roku.

Do czego służy formularz PIT-16?

PIT-16 to specjalny wniosek, w którym przedsiębiorca rozliczający się na zasadach karty podatkowej musi wskazać m.in.:

• rodzaj prowadzonej działalności,
• miejsce jej wykonywania,
• liczbę zatrudnionych pracowników,
• oświadczenie o niekorzystaniu przez współmałżonka z karty podatkowej lub nieosiąganiu przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej.

Dane te mają kluczowe znaczenie, ponieważ od nich zależy wysokość miesięcznej stawki karty podatkowej. Co ważne, decyzję o przyznaniu karty podatkowej i kwocie podatku każdorazowo wydaje naczelnik urzędu skarbowego właściwego dla miejsca prowadzenia firmy lub zamieszkania.

Do kiedy i jak złożyć PIT-16?

Jak pisaliśmy wcześniej, nie ma już możliwości wyboru karty podatkowej jako nowej formy opodatkowania.

Aby zgłosić zmiany, możesz złożyć PIT-16:

• elektronicznie, za pośrednictwem systemu e-Deklaracje,
• osobiście, w urzędzie skarbowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania podatnika,
• nadając list polecony do właściwego urzędu skarbowego.

Ważne jest, że przedsiębiorca nie musi składać formularza PIT-16 co roku. Wniosek składany jest jednorazowo, a wybór karty podatkowej jest automatycznie przedłużany na kolejne lata. Od 2023 roku przedsiębiorcy rozliczający się kartą podatkową mają prawo do częściowego odliczenia składki zdrowotnej. Odliczenie to wynosi 19% zapłaconych składek i jest wykazywane w rocznym zeznaniu PIT-16A, które za rok 2025 należy złożyć do 2 marca 2026 roku (ponieważ 28 lutego wypada w sobotę).

Dla kogo karta podatkowa jest przeznaczona?

Jak wskazaliśmy wcześniej, obecnie wybór karty podatkowej jako formy opodatkowania nie jest możliwy. Mogą korzystać z niej Ci przedsiębiorcy, którzy stosowali tę formę na dzień 31 grudnia 2021 roku i kontynuują rozliczenia na jej zasadach.

Płacenie stałej kwoty podatku jest szczególnie korzystne dla tych, którzy generują wysokie przychody, a mają relatywnie niskie koszty. Nie jest to jednak rozwiązanie idealne i ma sporo ograniczeń. Przedsiębiorcy, którzy ją wybrali, nie mogą:

• korzystać z większości ulg i odliczeń podatkowych,
• rozliczać się wspólnie z małżonkiem,
• prowadzić innej pozarolniczej działalności gospodarczej,
• prowadzić działów specjalnych produkcji rolnej,
• prowadzić księgi rachunkowej lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów,
• być wspólnikami spółek osobowych lub jawnych.

Ponadto ważne jest, że od 1 kwietnia 2026 r. większość podatników rozliczających się kartą podatkową na formularzu PIT-16 i świadczących usługi dla firm (B2B) zostanie objęta obowiązkiem korzystania z systemu KSeF. Z tego obowiązku zwolnieni będą przedsiębiorcy, u których łączna wartość wystawionych faktur w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł brutto.

W przypadku przekroczenia tego limitu, nie będzie możliwości wystawiania faktur papierowych i .pdf, a jedyną dopuszczalną formą będą faktury ustrukturyzowane bezpośrednio z systemu KSeF. Faktura ta będzie uznana za wystawioną w momencie nadania jej numeru przez system. W transakcjach z konsumentami nadal można stosować paragony fiskalne lub (jeśli klient poprosi) tradycyjne faktury papierowe lub elektroniczne wystawione poza systemem KSeF.