Dzień dobry, nazywam się Natalia Pielka, jestem doradcą podatkowym i senior konsultantem w zespole VAT w Crido. W dzisiejszym filmiku opowiem Państwu troszkę o tym, co można odliczać od podatku VAT.
Co można odliczać od podatku?
Ustawa o VAT wprowadza tak naprawdę jedną prostą zasadę, która mówi, że odliczamy VAT naliczony wynikający z zakupów towarów i usług, które są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.
Czyli prosta, jedyna zasada mówi nam, że możemy odliczyć to, co wykorzystujemy do naszej dzialalności gospodarczej. I z doktryny oraz orzecznictwa wynika, że taki związek między zakupem towarów i usług a naszymi czynnościami czy naszą działalnością gospodarczą może być:
Związek bezpośredni to jest taki związek, jaki nasze zakupy mają bezpośrednio z naszą działalnością gospodarczą, z naszymi czynnościami opodatkowanymi. Bezpośredni związek nastąpi np. w sytuacji, gdy jesteśmy firmą leasingową i leasingujemy samochody do innych podmiotów, innych podatników VAT czy też innych podmiotów i kupujemy – tworzymy sobie flotę samochodów czy to na podstawie faktur zakupowych, czy na podstawie faktur leasingowych od innych podmiotów, tworzymy sobie taką flotę samochodów, to wówczas ten wydatek ma bezpośredni związek z naszą działalnością gospodarczą, ponieważ potrzebujemy samochodów, które będziemy mogli dalej leasingować.
Podobny bezpośredni związek z działalnością gospodarczą będą miały też zakupy wszelkich usług utrzymania tych samochodów. Ponieważ też musimy ponosić takie wydatki, żeby móc świadczyć swoje własne usługi.
Natomiast związek pośredni, który również daje prawo do odliczenia VAT-u, to jest taki związek, który mówiąc inaczej, nie ma charakteru bezpośredniego, jest czym innym niż związek bezpośredni. Myślę, że to najłatwiej będzie wytłumaczyć na przykładzie. Mamy siedzibę i wydatki na siedzibę będą raczej wydatkami bezpośrednio związanymi z naszą działalnością gospodarczą, ponieważ musimy mieć siedzibę, żeby świadczyć nasze opodatkowane usługi.
Z kolei wydatki na sprzątanie tej siedziby czy np. na nabywanie środków czystości, które przeznaczamy do sprzątania takiej siedziby, mają już raczej charakter związku pośredniego. Ponieważ dobrze jest mieć czystą siedzibę, trzeba jakoś tę czystość zapewnić. Natomiast nie ma to takiego bezpośredniego przełożenia na nasze czynności opodatkowane czy na naszą działalność gospodarczą.
Innym przykładem takiego związku pośredniego będzie związek z czynnościami, które nie podlegają VAT-owi, ale które są wykonywane w ramach naszej działalności gospodarczej.
Przykładem takich czynności będzie emisja akcji. Sama emisja akcji nie jest czynnością opodatkowaną VAT-em, ale jest dokonywana w ramach działalności gospodarczej spółki akcyjnej i wszelkie wydatki, które taka spółka ponosi w związku z emisją swoich akcji, czyli np. wydatki na doradztwo, to będą wydatki, które dają jej prawo do odliczenia VAT-u, ponieważ wykazują pośredni związek z działalnością gospodarczą, mimo że bezpośrednio są związane z czynnością niepodlegającą VAT-owi, jaką jest emisja akcji.
W ramach odliczenia podatku trzeba sobie zapamiętać prostą zasadę, że mogę odliczać to, co jest związane z moją działalnością gospodarczą i czynnościami opodatkowanymi. Należy jednak pamiętać, że ustawa o VAT wprowadza wyjątki.
Pierwszym wyjątkiem jest nabycie usług noclegowych i gastronomicznych. Nie mamy prawda od odliczenia VAT-u w przypadku nabycia usług noclegowych i gastronomicznych. I tutaj też, z wyjątkiem nabycia gotowych posiłków przeznaczonych dla pasażerów przez podatników świadczących usługi przewozu osób. W praktyce to pewnie będzie rzadko występujący przypadek, bo nie mamy za wiele takich przedsiębiorstw.
Natomiast ważniejszy jest ten drugi. Możemy odliczyć VAT od usługi noclegowej, jeśli ją odsprzedajemy, tzn. nabywamy ją od innego podmiotu i odsprzedajemy ją innemu podmiotowi jeden do jednego.
Ponadto ustawa o VAT mówi także, że nie możemy odliczyć VAT-u z faktur, które są wystawione przez podmiot nieistniejący, bo wtedy nie ma tak naprawdę podatnika, który miałby prawo wystawić fakturę, czyli taka faktura w ogóle nie powinna istnieć w obrocie. Nie mamy prawa do odliczenia VAT-u z faktur dokumentujących czynności, które nie podlegają opodatkowaniu lub są zwolnione od podatku.
To znaczy ten przepis też przerzuca ciężar sprawdzenia, czy dana czynność faktycznie jest opodatkowana VAT-em na nabywcę. To znaczy, jeśli nabywca dostaje fakturę z VAT-em – czy to 23%, czy 8% – który chce odliczyć, to powinien się jeszcze zastanowić czy przypadkiem ta transakcja nie powinna być zwolniona z VAT-u albo nie powinna być zaklasyfikowana jako czynność niepodlegająca VAT-owi. Nie mamy prawa również do odliczenia faktur, które stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. To ma związek z tym, że faktura dokumentuje rzeczywiście wykonanie czynności. O tym możecie Państwo posłuchać trochę więcej w innym filmiku. Jeśli taka faktura nie ma związku z rzeczywistymi transakcjami, które by się faktycznie zadziały, to ona również nie daje prawa do odliczenia. Nie daje prawa do odliczenia również faktura, która podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością. Czy np. zapłaciliśmy 100, a mamy wystawioną fakturę na 300, żeby było więcej VAT naliczonego do odliczenia, to w tej części 200 nie ma prawa do odliczenia.
Mamy taki przepis, który mówi, że nie ma prawa do odliczenia z faktur, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o pozorności lub bezwzględnej nieważności czynności. I tutaj ten przepis nadal jest w ustawie. Ale niedawno, w maju tego roku, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał ten przepis za niezgodny z dyrektywą VAT-u.
Możemy się spodziewać, że ten przepis zostanie usunięty z ustawy o VAT – na pewno w zakresie pozorności. Zobaczymy, co z bezprawnością. Natomiast przy takich przypadkach należy mieć z tyłu głowy ten wyrok.
I nie dają prawa do odliczenia również faktury, które są wystawione przez nabywcę i nieakceptowane przez sprzedającego oraz takie faktury, które zostały wystawione z VAT-em, a powinny być wystawione bez VAT-u, gdyż dla danej czynności ma zastosowanie mechanizm odwrotnego obciążenia.
Co wziąć pod uwagę?
Czyli jeśli się zastanawiamy, czy możemy odliczyć VAT od danego zakupu:
- w pierwszej kolejności powinniśmy sobie zadać pytanie, czy zakup jest związany z naszą działalnością gospodarczą. Jeśli tak, to powinniśmy sobie zadać kolejne pytanie;
- czy dotyczy naszych czynności opodatkowanych, czy też czynności zwolnionych. Jeśli oczywiście takie czynności zwolnione realizujemy, gdyż związek z czynnościami zwolnionymi nie daje prawa do odliczenia VAT-u;
- trzecie pytanie, jakie możemy sobie pomocniczo zadać, to jest pytanie pomocne, zwłaszcza jeśli taki związek między zakupem a naszą działalnością ma charakter pośredni. Wtedy możemy się zastanowić, czy te zakupy mają wpływ na cenę oferowanych przez nas towarów lub usług. To jest takie kryterium, które jest często wskazywane w wyrokach, w tym w wyroku Trybunału Sprawiedliwości, że jeśli dany zakup ma dla nas charakter cenotwórczy, to znaczy jeśli nasze usługi, nasze towary będą droższe, bo dokonaliśmy tego zakupu, to wówczas jest to coś, co przemawia za naszym prawem do odliczeń VAT-u;
- następnie jeśli stwierdzimy, że na podstawie tych trzech kryteriów mamy prawo do odliczenia VAT-u, to powinniśmy się jeszcze zastanowić, czy nie zachodzi któryś z wyjątków, o których mówiłam wcześniej;
- i na koniec powinniśmy się zastanowić, czy to nie jest wydatek związany z samochodami, gdyż ustawa o VAT wprowadza szczególny reżim odliczania VAT naliczonego w związku z wydatkami samochodowymi. Jeśli to jest wydatek samochodowy, to następnie powinniśmy ustalić, czy samochód, którego on dotyczy, jest wykorzystywany w całości do działalności gospodarczej, czy też jest wykorzystywany do działalności gospodarczej w sposób mieszany i ustalić wówczas zakres naszego prawa do odliczania VAT-u.
I to tyle w kwestii odliczeń od podatku. Bardzo dziękuję za uwagę i zapraszam do oglądania innych filmów w Cridotece.
