Na czym polega zatrudnienie niepracownicze? Elastyczne rozwiązanie dla biznesu
Z danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny wynika, że na koniec czerwca 2025 r. prawie 1,5 miliona osób w Polsce świadczyło pracę na podstawie umowy-zlecenia lub umowy pokrewnej1. To pokazuje, że zatrudnienie niepracownicze jest w naszym kraju bardzo popularne. Skąd to wynika i czym różni się zatrudnienie pracownicze od niepracowniczego? Wyjaśniamy, co cechuje różne formy zatrudnienia.
Co to jest zatrudnienie niepracownicze?
Na pewnym poziomie ogólności możemy powiedzieć, że wyróżniane są dwie podstawowe grupy form zatrudnienia: zatrudnienia pracownicze i niepracownicze. Pierwsza obejmuje oczywiście zatrudnienie:
- w oparciu o umowę o pracę,
- na podstawie powołania, wyboru, mianowania,
- na podstawie spółdzielczej umowy o pracę.
To formy zatrudnienia charakteryzujące się sztywnymi ramami określonymi przez Kodeks pracy. Zdecydowanie bardziej elastyczny charakter ma natomiast druga z rozpatrywanych grup, a więc zatrudnienia niepracownicze.
Do niepracowniczych form zatrudnienia należą współprace oparte o:
- umowy-zlecenie, uregulowane przez Kodeks cywilny – stosowane bardzo powszechnie szczególnie przy krótkoterminowych współpracach;
- umowy o dzieło, regulowane Kodeksem cywilnym – zakładają dostarczenie konkretnego rezultatu materialnego lub niematerialnego;
- umowy B2B (samozatrudnienie) – popularna niepracownicza forma zatrudnienia, która oznacza świadczenie usług przez podmiot gospodarczy na rzecz innego przedsiębiorstwa;
- umowy agencyjne – współpraca, w ramach której agent wykonuje określone czynności na rzecz przedsiębiorcy, za wynagrodzeniem;
- kontrakty menedżerskie – mogą mieć formę umowy cywilnoprawnej lub umowy o pracę.
Zalety niepracowniczego zatrudnienia
Elastyczne formy zatrudnienia mają wiele zalet zarówno z punktu widzenia strony zatrudniającej, jak i zatrudnionej.
Zatrudnienie niepracownicze przede wszystkim oznacza możliwość dostosowania konkretnych warunków współpracy do potrzeb i oczekiwań obu stron.
Możesz więc zatrudniać pracowników do określonych zadań czy na określony czas. To pozwala na lepszą organizację pracy i dostosowanie jej do aktualnie panujących warunków oraz daje możliwość lepszego wykorzystania potencjału pracowników.
Umowa niepracownicza formalnie nie podlega Kodeksowi pracy, ale od 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy będzie mieć uprawnienia do administracyjnego ustalania, czy dana relacja faktycznie jest stosunkiem pracy.
Jeśli charakter współpracy odpowiada pracy pracowniczej (tj. stałe godziny, miejsce pracy, podległość), na umowie‐zleceniu, umowie o dzieło czy B2B, współpraca ta może zostać uznana za stosunek pracowniczy i objęta regulacjami Kodeksem pracy.
Dla zatrudnianych korzystanie z niepracowniczych form oznacza możliwość łatwiejszego łączenia pracy zawodowej z inną pracą, edukacją czy po prostu życiem prywatnym. Otwiera także inne możliwości, które mogą nie być dostępne przy pracy na pełen etat na podstawie umowy o pracę.
Niepracownicze zatrudnienie czasem pozwala również uzyskać wyższe wynagrodzenie „na rękę”, ponieważ umowy cywilnoprawne mogą wiązać się z niższymi obciążeniami w porównaniu do umowy o pracę, ale nie jest to regułą.
1 https://stat.gov.pl/statystyki-eksperymentalne/kapital-ludzki/wykonujacy-prace-wylacznie-na-podstawie-umow-zlecenia-i-pokrewnych-w-polsce-w-czerwcu-2025-r-,16,10.html
Polecamy
- Formy zatrudnienia w Polsce — wady i zalety umówczas czytania6minuty09.12.2022Jako pracodawca masz szereg możliwości przy wyborze formy zatrudnienia pracownika - Umowy o pracę, zlecenie, dzieło, kontrakty B2B. Każda ma swoje wady i zalety
- #prawowięcej artykułów z tagiem:#prawo
- Zatrudnianie pracowników spoza Unii Europejskiej – z czym się wiąże?czas czytania5minuty19.10.2023Chcesz zatrudnić w swojej firmie osobę spoza UE? Z tego artykułu dowiesz się, jakich formalności musisz dopełnić.
- #pracownicywięcej artykułów z tagiem:#pracownicy
- Jakie są prawa i obowiązki pracownika?czas czytania6minuty08.12.2022Relacja, która łączy pracodawcę z pracownikiem, ma szczególny charakter. Obie strony mają swoje prawa, ale również obowiązki. Dowiedz się jakie
- #pracownicywięcej artykułów z tagiem:#pracownicy
- Świadectwo pracy – co musisz o nim wiedzieć jako pracodawca?czas czytania5minutyartykuł zawiera załącznik15.05.2023Wystawienie świadectwa pracy to obowiązek pracodawcy. Termin jego wystawienia, a także struktura dokumentu są ściśle określone.5min
- #pracownicywięcej artykułów z tagiem:#pracownicy
- Koszty pracodawcy – ile naprawdę kosztuje zatrudnienie pracownika?czas czytania5minuty30.06.2025Podstawowa pensja pracownika to tylko jeden z wydatków na zatrudnienie, który ponosi pracodawca. Wiesz, co musisz doliczyć do wynagrodzenia i od czego zależą koszty? Jeśli nie, koniecznie przeczytaj artykuł!
- #pracownicywięcej artykułów z tagiem:#pracownicy
- Dodatek stażowy – komu się należy i czy pracodawca ma obowiązek go wypłacać?czas czytania2minuty17.05.2023Po osiągnięciu określonego stażu pracy, niektórym pracownikom przysługuje prawo do tzw. dodatku stażowego. Dowiedz się komu - i na jakich zasadach.
- #pracownicywięcej artykułów z tagiem:#pracownicy