Składka zdrowotna w 2026 roku – jak ją obliczyć?

Sposób obliczania składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania: na skali podatkowej obowiązuje stawka 9% od dochodu, na podatku liniowym 4,9% dochodu, a na ryczałcie miesięczne zobowiązanie zależy od wysokości rocznych przychodów (obowiązują trzy zakresy przychodów z różnymi podstawami wymiaru składek). Minimalna miesięczna składka zdrowotna przy opodatkowaniu skalą lub podatkiem liniowym w 2026 roku wynosi 432,54 zł, a na ryczałcie 498,35 zł miesięcznie.

Składka zdrowotna na skali podatkowej

Podstawą prawną naliczania tych składek jest Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z jej zapisami po zmianach wprowadzonych przez Polski Ład przedsiębiorcy nie mogą już odliczyć składki zdrowotnej od podatku (wyjątkiem są określone limity na podatku liniowym i ryczałcie, co wyjaśniamy szczegółowo w dalszej części artykułu).

Jeżeli rozliczasz się z fiskusem na zasadach skali podatkowej (stawki 12% i 32%), to składkę na ubezpieczenie zdrowotne obliczasz, mnożąc dochód z działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim miesiącu przez obowiązującą stawkę składki zdrowotnej wynoszącą 9%.

Może być ponadto pomniejszony o kwotę opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (a więc składkę emerytalną, rentową, wypadkową i dobrowolną chorobową), o ile tylko składki te nie zostały już przez Ciebie zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. W polskim systemie nie ma możliwości podwójnego odliczenia tych samych składek. Oznacza to, że jeżeli zapłacone składki społeczne zostały już przez Ciebie ujęte bezpośrednio w kosztach prowadzenia działalności Dowodem Wewnętrznym, nie mogą zostać powtórnie odjęte od dochodu przy ustalaniu podstawy do opodatkowania, a co za tym idzie podstawy do wyliczenia składki zdrowotnej. 

Wyliczona kwota składki zdrowotnej nie może być niższa niż 9% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego. Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 806 zł brutto. Zgodnie z nowelizacją przepisów, od 2026 r. minimalna podstawa wymiaru dla skali podatkowej wynosi 100% płacy minimalnej. Oznacza to, że w roku składkowym zaczynającym się 1 lutego 2026 r., minimalna składka zdrowotna wynosi 432,54 zł (9% z 4 806 zł).

Myślisz o założeniu własnej firmy? Przygotuj się do otwarcia działalności z kompleksowym wsparciem. Odhacz kolejne punkty na checkliście i sprawdź najważniejsze informacje na infografice. Aby sprawnie zarejestrować firmę, wykorzystaj nasz intuicyjny wniosek. W jego wypełnieniu pomogą Ci objaśnienia interaktywnego asystenta oraz wbudowane narzędzia, takie jak kalkulator form opodatkowania, generator nazwy firmy czy wyszukiwarka kodów PKD. Możesz samodzielnie przejść cały proces lub skorzystać z pomocy księgowej od ING. Wybierz dogodną ścieżkę założenia biznesu i wkrocz na rynek pewnym krokiem. 

Przykład obliczenia składki zdrowotnej w 2026 r. dla podatnika rozliczającego się według skali podatkowej

Składka zdrowotna a podatek liniowy

Jeśli rozliczasz się na zasadach podatku liniowego, składkę zdrowotną wyliczasz bardzo podobnie jak w przypadku skali podatkowej. Wystarczy, że pomnożysz dochód uzyskany w poprzednim miesiącu przez obowiązującą stawkę, która w tym wypadku wynosi jednak 4,9% (a nie 9%).
W tym scenariuszu również obowiązuje minimalna wysokość składki zdrowotnej, która nie może być niższa niż 9% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku składkowym. W praktyce oznacza to, że rozliczając się według zasad podatku liniowego, aż do dochodu w wysokości ok. 8 827,35 zł zapłacisz minimalną składkę zdrowotną wynoszącą 432,54 zł.

Będąc na liniówce, składkę zdrowotną do ustalonego limitu możesz odliczyć od dochodu lub zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Limit w 2026 r. to kwota 14 100 zł.

Składka zdrowotna na ryczałcie

Stawka składki zdrowotnej na ryczałcie wynosi 9% podstawy wymiaru, która zależy od wysokości rocznego przychodu przedsiębiorcy i stanowi procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku. W czwartym kwartale 2025 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, wyniosło 9 228,64 zł. Istnieją trzy podstawy wymiaru składek dla trzech grup przychodów (pomniejszonych o zapłacone składki społeczne):

• przychody do 60 000 zł: podstawa to 60% przeciętnego wynagrodzenia (5 537,18 zł). Składka wynosi 498,35 zł miesięcznie;
• przychody 60 000–300 000 zł: podstawa to 100% przeciętnego wynagrodzenia (9 228,64 zł). Składka wynosi 830,58 zł miesięcznie;
• przychody powyżej 300 000 zł: podstawa to 180% przeciętnego wynagrodzenia (16 611,55 zł). Składka wynosi 1 495,04 zł miesięcznie.

Przychód brany pod uwagę przy ustalaniu podstawy wymiaru pomniejsza się o zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe). Na ryczałcie nie odlicza się natomiast żadnych kosztów uzyskania przychodów, gdyż ta forma opodatkowania ich nie przewiduje. Ponadto przy obliczaniu podatku ryczałtowego (PPE) przedsiębiorca ma prawo odliczyć od przychodu 50% zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Przedsiębiorcy na ryczałcie, obliczając wysokość składki zdrowotnej, mogą korzystać z jednej z dwóch metod:

• metoda oparta na bieżących przychodach – od początku roku opłacasz składkę zdrowotną właściwą dla najniższego poziomu przychodów (498,35 zł). W miesiącu, w którym przychody (po odjęciu składek społecznych przekroczą 60 000 zł, zaczynasz opłacać składkę z wyższego poziomu (830,58 zł). Po przekroczeniu 300 000 zł przechodzisz na najwyższą stawkę (1 495,04 zł). W tej metodzie w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej (do 20 maja następnego roku) dopłacasz różnicę za miesiące, w których opłacano niższe stawki;
• metoda uproszczona (na podstawie przychodu z poprzedniego roku) – jeśli przez cały poprzedni rok kalendarzowy była przez Ciebie prowadzona działalność gospodarcza, możesz ustalać wysokość miesięcznej składki zdrowotnej na podstawie przychodu osiągniętego w roku ubiegłym. Jeśli Twój przychód (po odjęciu składek społecznych) mieści się np. w przedziale 60 000–300 000 zł, przez cały 2026 rok płacisz stałą składkę 830,58 zł, niezależnie od tego, ile zarobisz w poszczególnych miesiącach. Metoda ta nie zwalnia z ostatecznego rocznego rozliczenia. Jeśli Twój realny przychód w 2026 roku okaże się wyższy i przekroczy 60 000 lub 300 000 zł, będzie konieczne dopłacenie różnicy w rozliczeniu rocznym. Jeśli przychód okaże się niższy – wyjdzie nadpłata, która może zostać zwrócona po złożeniu odpowiedniego wniosku RZS-R lub zostanie rozliczona w przyszłych okresach.

Przykład obliczenia składki zdrowotnej w 2026 r. dla podatnika na ryczałcie

Załóżmy, że Twoje przychody od początku roku do maja wyniosły 55 000 zł, a w czerwcu 10 000 zł (łącznie 65 000 zł).

• Od stycznia do maja płacisz składkę w wysokości 498,35 zł.
• W czerwcu przekraczasz 60 000 zł, więc od tego miesiąca Twoja składka wzrasta do 830,58 zł.
• Dopłata roczna: ponieważ w trakcie roku Twój przychód przekroczył 60 000 zł, za wszystkie miesiące prowadzenia działalności obowiązuje Cię podstawa wymiaru właściwa dla drugiego progu.  W rozliczeniu rocznym (składanym w kolejnym roku) wyliczasz składkę roczną, która wynosi 9% od rocznej podstawy wymiaru (suma miesięcznych podstaw dla drugiego progu). Od tak wyliczonej kwoty odejmujesz sumę składek zdrowotnych faktycznie zapłaconych w ciągu roku. Różnica stanowi kwotę dopłaty.

Dopłaty dokonuje się w deklaracji za kwiecień roku następnego, składanej do 20 maja.

Terminy płatności składki zdrowotnej w 2026 roku

Dla większości płatników składek będących osobami fizycznymi termin płatności składki zdrowotnej oraz przesłania deklaracji rozliczeniowej do ZUS-u upływa 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Termin ten jest taki sam dla osób na skali, podatku liniowym oraz ryczałcie.

Zmiana formy opodatkowania w trakcie roku a składka zdrowotna

Wybrana forma opodatkowania (skala podatkowa, podatek liniowy lub ryczałt) co do zasady jest wiążąca przez cały rok kalendarzowy. Możliwość zmiany zasad rozliczania w trakcie trwania roku podatkowego jest sytuacją wyjątkową i dopuszczalną jedynie w ściśle określonych przypadkach, wynikających z ustawy. Najczęściej dotyczy to sytuacji utraty ustawowego prawa do danej formy opodatkowania, np. na skutek:

• przekroczenia limitu przychodów dla ryczałtu (wynoszącego równowartość 2 mln euro),
• podjęcia czynności lub świadczenia usług, które są ustawowo wyłączone z danej formy opodatkowania.

W momencie utraty prawa do dotychczasowej formy opodatkowania masz obowiązek przejść na skalę podatkową. To bezpośrednio wymusza modyfikację sposobu obliczania składki zdrowotnej. O fakcie tym należy niezwłocznie poinformować Urząd Skarbowy oraz ZUS (poprzez aktualizację wpisu w CEIDG), aby poprawnie naliczać składki przekazywane do NFZ. Od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana, przestajesz stosować dotychczasowe zasady, np. stawki ryczałtowe, i zaczynasz obliczać składkę jako 9% od faktycznie osiągniętego dochodu.

Zmiana formy opodatkowania nie musi jednak wynikać z utraty prawa do dotychczasowej formy. Jeśli spełniasz określone prawem warunki, możesz jej dokonać na początku roku kalendarzowego (składając oświadczenie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu osiągnięcia pierwszego przychodu). 

Przykładowo, jeśli od 1 stycznia 2026 r. przechodzisz ze skali na ryczałt, to już Twoja składka zdrowotna za styczeń (płacona w lutym) jest obliczana według nowych zasad. W deklaracji ZUS DRA składanej za styczeń wskazujesz ryczałt jako aktualną formę opodatkowania i opłacasz składkę w wysokości uzależnionej od Twoich przychodów. Mimo że tzw. rok składkowy dla osób na skali i podatku liniowym kończy się w styczniu, to zmiana formy opodatkowania od początku roku kalendarzowego wymusza natychmiastowe przejście na nowy system naliczania składek.

Każda zmiana formy opodatkowania musi zostać odnotowana w systemie PUE ZUS oraz poprzez aktualizację wpisu w CEIDG. Niezależnie od tego, na jaką formę opodatkowania przechodzisz.

Konsekwencje nieopłacenia składki zdrowotnej

Nieopłacenie składki zdrowotnej w terminie wiąże się z koniecznością zapłaty odsetek za zwłokę naliczanych przez ZUS. Co istotne, długotrwałe zaległości mogą prowadzić do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Choć obecnie utrata prawa do świadczeń w ramach publicznej opieki zdrowotnej nie następuje automatycznie z dniem zwłoki, to brak ubezpieczenia (np. przy zawieszonej działalności bez innego tytułu) oznacza konieczność pokrycia pełnych kosztów leczenia z własnej kieszeni.