Ulgi dla początkujących przedsiębiorców – jak z nich skorzystać?

Preferencyjne składki ZUS to ulga dla nowych przedsiębiorców pozwalająca na opłacanie obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze 24 miesiące działalności (zazwyczaj po 6-miesięcznej Uldze na start). Aby z nich skorzystać, należy zgłosić się do ubezpieczeń na druku ZUS ZUA z kodem tytułu 05 70 i opłacać składki od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia. Warunki konieczne to nieświadczenie usług na rzecz byłego pracodawcy oraz nieprowadzenie innej działalności w ciągu ostatnich 60 miesięcy.

Preferencyjne składki ZUS dla nowych firm – co musisz o nich wiedzieć?

Nowi przedsiębiorcy mają do wyboru szereg rozwiązań, których celem jest ułatwienie im rozwinięcia skrzydeł na rynku. Są to nie tylko dodatkowe fundusze na rozpoczęcie działalności, ale również ulgi w składkach na ubezpieczenie społeczne:

• Ulga na start,
• Preferencyjny ZUS,
• Mały ZUS Plus.

Ulga na start

Jednym z ułatwień dla początkujących przedsiębiorców jest Ulga na start, dzięki której przez pełne 6 miesięcy płacisz tylko składkę zdrowotną. Jesteś zwolniony ze składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe). Musisz jednak spełnić łącznie następujące warunki:

• rozpoczynasz działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmujesz ją ponownie po 60 miesiącach od jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia;
• nie prowadzisz działalności dla byłego pracodawcy, na rzecz którego przed rozpoczęciem działalności (w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym) wykonywane były czynności, które wchodzą teraz w zakres Twojej działalności.

Zwolnienie z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne obowiązuje przez 6 miesięcy kalendarzowych liczonych od dnia założenia działalności gospodarczej. Okres ten możesz nieco wydłużyć, świadomie wybierając dzień założenia firmy. Wystarczy, że będzie to data inna niż pierwszy dzień miesiąca, np. 2 listopada. Wówczas okres obowiązywania ulgi będzie liczył się dopiero od 1 grudnia, a za niepełny listopad przyjdzie Ci opłacić jedynie ubezpieczenie zdrowotne. Pamiętaj, że zawsze możesz zrezygnować z tego uprawnienia i od razu zgłosić chęć opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Preferencyjne składki ZUS (dawniej Mały ZUS)

Ulga pozwala przez 24 miesiące płacić obniżone składki ZUS. To duże ułatwienie dla osób, które dopiero rozpoczynają swą działalność, a zakończyły już okres Ulgi na start (lub z niej zrezygnowały).

Niższe składki na ubezpieczenia społeczne możesz płacić, jeśli spełniasz następujące warunki:

• w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie była prowadzona przez Ciebie żadna inna działalność gospodarcza;
• w ramach własnej działalności gospodarczej nie świadczysz na rzecz byłego pracodawcy takich samych usług jak na etacie; dotyczy to pracodawcy, który zatrudniał Cię na podstawie umowy o pracę w tym samym roku, w którym działalność została przez Ciebie założona lub w roku ją poprzedzającym.

Podstawa wymiaru składek w tym przypadku wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku, przy płacy minimalnej wynoszącej 4806 zł, podstawa ta wynosi 1441,80 zł.

Mały ZUS Plus

Mały ZUS Plus to możliwość opłacania obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne przez maksymalnie 36 miesięcy, w ciągu kolejnych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej. Wysokość składek zależy tu od Twojego dochodu. Aby skorzystać z tej ulgi, musisz spełnić dwa kluczowe warunki:

• Twoje przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez cały poprzedni rok kalendarzowy nie przekroczyły 120 000 zł;
• Twoja działalność gospodarcza w poprzednim roku kalendarzowym była prowadzona przez nie mniej niż 60 dni kalendarzowych.

Zobacz też nasz artykuł o tym, jak długo trwa Mały ZUS Plus i co warto o nim wiedzieć: https://firmove.pl/aktualnosci/finanse/zus/jak-dlugo-trwa-maly-zus-plus-i-co-warto-wiedziec. 

Zwolnienia ze składek (działalność nierejestrowana)

Są sytuacje, w których w ogóle nie musisz opłacać składek ZUS ani rejestrować firmy w CEIDG. Jest to możliwe wtedy, gdy prowadzisz działalność nierejestrowaną. A możesz to zrobić, jeśli:

• Twój przychód należny nie przekracza 225% minimalnego wynagrodzenia na kwartał, czyli 10 813,50 zł w 2026 roku.
• w ciągu ostatnich 60 miesięcy działalność gospodarcza nie była przez Ciebie prowadzona.

W takiej sytuacji nie obejmują Cię żadne ubezpieczenia – ani społeczne, ani zdrowotne (chyba że posiadasz inny tytuł do ubezpieczeń, np. umowę o pracę). Pamiętaj, że przekroczenie limitu przychodu choćby o złotówkę sprawia, że Twoja działalność automatycznie staje się działalnością gospodarczą, którą należy zarejestrować w CEiDG w ciągu 7 dni.

Porównanie ulg w ZUS – tabela

Poniższa tabela porządkuje najważniejsze cechy poszczególnych preferencji dostępnych w 2026 roku:

Jak zgłosić chęć skorzystania z ulgi w ZUS/CEIDG?

Aby skorzystać z jakiejkolwiek ulgi, nie wystarczy samo spełnienie warunków – konieczna jest rejestracja w ZUS. Proces ten odbywa się zazwyczaj przy zakładaniu firmy (przez wniosek CEIDG-1) lub poprzez zmianę danych w trakcie prowadzenia działalności.

Musisz wyrejestrować się z poprzedniego kodu tytułu ubezpieczenia (jeśli np. kończysz Ulgę na start) na druku ZUS ZWUA i zarejestrować na nowo z odpowiednim kodem na druku ZUS ZUA (ubezpieczenia społeczne i zdrowotne) lub ZUS ZZA (tylko zdrowotne – dotyczy Ulgi na start lub zbiegu świadczeń).

Na rodzaj preferencji wskazują 4 pierwsze cyfry kodu tytułu ubezpieczenia: 

• 05 40 – dla korzystających z Ulgi na start,
• 05 70 – dla korzystających z Preferencyjnych składek ZUS,
• 05 90 – dla korzystających z Małego ZUS Plus.

Piąta cyfra wskazuje na prawo do emerytury lub renty, a szósta na ewentualny stopień niepełnosprawności.

Kto nie może skorzystać z preferencyjnych składek ZUS?

Wiesz już, dla kogo preferencyjne składki ZUS są dostępne. Kto więc nie może z nich skorzystać? W Polsce lista tzw. wyłączeń przedmiotowych obejmuje:

• osoby współpracujące z podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą (małżonkowie, dzieci własne i przysposobione, rodzice i macochy/ojczymowie, osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym) – osoby te zawsze opłacają składki od kwoty nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia;
• osoby wykonujące działalność na rzecz byłego pracodawcy (w tym samym roku kalendarzowym i w roku poprzedzającym rozpoczęcie działalności; w zakresie, w jakim wykonywały czynności na rzecz pracodawcy tożsame z obecnym profilem firmy);
• wspólników spółek jawnych, komandytowych i partnerskich;
• osoby, które prowadzą lub w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadziły inną działalność pozarolniczą, np. były wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., twórcą lub artystą.

Zanim zatem zarejestrujesz firmę, koniecznie sprawdź, czy niższe stawki na pewno Ci przysługują. Sam proces rejestracji możesz przejść szybko i sprawnie, korzystając z wygodnego wniosku na Firmove.pl lub z pomocy księgowej od ING.

Wysokość preferencyjnych składek ZUS dla działalności gospodarczej

Niższe składki na ubezpieczenia społeczne oblicza się od zadeklarowanej kwoty, jednak nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, a podstawa wymiaru składek wyniesie 1441,80 zł.

Dla porównania, tzw. Duży ZUS (standardowy) obliczany jest od podstawy wynoszącej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, co oznacza miesięczny wydatek na ubezpieczenia społeczne rzędu ok. 1850–1950 zł (bez składki zdrowotnej). 

Jak długo można opłacać niższy ZUS?

Okres korzystania z preferencyjnych składek ZUS jest ściśle określony w Ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jeśli rozpoczynasz działalność gospodarczą, możesz skorzystać z następującej ścieżki ulg:

• Ulga na start – trwa przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności i w tym okresie możesz płacić tylko składkę zdrowotną. Okres ten nie wlicza się do emerytury i renty.
• Preferencyjne składki ZUS – obowiązują przez okres 24 miesięcy, kiedy to podstawa wymiaru składek wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia.
• Mały ZUS Plus – (opcjonalnie, po spełnieniu kryterium dochodowego) przez kolejne 36 miesięcy.

Jak długo preferencyjny ZUS będzie Cię obowiązywał w takim scenariuszu? Łącznie obniżone składki obejmują 30 miesięcy: 6 miesięcy Ulgi na start + 24 miesiące Preferencyjnych składek. Jeśli „załapiesz się” na Mały ZUS Plus, okres ten może się wydłużyć o kolejne 3 lata.

Co ważne, zawieszenie działalności nie przerywa biegu 24 miesięcy Preferencyjnych składek. Okres ulgi liczy się od pierwszego dnia następnego miesiąca, jeśli działalność rozpoczęto w trakcie miesiąca. Po zakończeniu wszystkich preferencji (lub utracie prawa do nich) przedsiębiorca przechodzi na tzw. Duży ZUS i opłaca składki od pełnej podstawy.

Przeczytaj więcej o przejściu z Ulgi na start na preferencyjny ZUS po terminie: https://firmove.pl/aktualnosci/finanse/zus/przejscie-z-ulgi-na-start-na-preferencyjny-zus-po-terminie. 

Wpływ preferencyjnych składek na prawo do zasiłków i emerytury

Niższe opłaty to kusząca perspektywa, ale ma swoje konsekwencje, o których warto pamiętać.

• Zasiłek chorobowy: W okresie korzystania z Ulgi na start, jeśli zachorujesz, nie otrzymasz zasiłku chorobowego (nawet jeśli opłacasz składkę zdrowotną, ponieważ dotyczy ona jedynie leczenia). Przy Preferencyjnym ZUS, wysokość zasiłku liczona jest od podstawy wymiaru. Oznacza to, że zasiłek będzie bardzo niski.
• Emerytura: Opłacanie składek od 30% minimalnego wynagrodzenia oznacza, że na Twoje konto emerytalne wpływają minimalne kwoty. Okres korzystania z ulg może wynieść łącznie z Małym ZUS-em Plus nawet ponad 5 lat, co oznacza, że zgromadzony kapitał emerytalny w tym czasie będzie niewielki. Warto rozważyć samodzielne oszczędzanie na emeryturę w tym okresie.