Czy Preferencyjny ZUS to opcja na start dla każdego, kto zakłada firmę?

Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne jest jednym z głównych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Dobra wiadomość: ZUS dla nowych przedsiębiorców w 2026 roku może wynosić nawet kilkukrotnie mniej niż standardowe składki – pod warunkiem że wykorzystasz dostępne ulgi we właściwej kolejności. W tym artykule znajdziesz konkretne kwoty na 2026 rok, porównanie wszystkich etapów w jednej tabeli oraz symulację łącznych kosztów ZUS w pierwszych latach prowadzenia firmy.

Najważniejsze informacje:

• Ulga na start: przez 6 miesięcy płacisz tylko składkę zdrowotną (min. 432,54 zł/mies.).
• Preferencyjne składki ZUS: przez 24 miesiące składki społeczne wynoszą 456,18 zł (ze składką chorobową) lub 420,86 zł (bez) + składka zdrowotna.
• Mały ZUS Plus: przez maksymalnie 36 miesięcy składki zależą od dochodu i wynoszą od ok. 456 zł do kwot zbliżonych do pełnego ZUS.
• Pełny ZUS (tzw. Duży ZUS, czyli pełne składki ZUS dla przedsiębiorcy): składki społeczne + Fundusz Pracy = 1 926,76 zł/mies. + składka zdrowotna.

Jakie ulgi w ZUS przysługują nowej firmie w 2026 roku?

Po założeniu jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) możesz skorzystać z trzech rodzajów ulg różniących się zasadami, wysokością składek oraz czasem trwania.

• Ulga na start – przez pół roku nie płacisz składek na ubezpieczenia społeczne, opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną.
• Preferencyjne składki ZUS (potocznie nazywane Małym ZUS-em) – przez kolejne 24 miesiące płacisz składki społeczne od obniżonej podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia.
• Mały ZUS Plus – jeśli Twoje przychody nie przekroczyły 120 000 zł w roku, przez maksymalnie 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy działalności możesz płacić niższe składki, których wysokość zależy od Twojego dochodu.

Z ulg możesz korzystać po kolei, choć prawo pozwala też np. na pominięcie Ulgi na start i przejście od razu na Preferencyjne składki ZUS. 

Jeśli jesteś na początku swojej biznesowej drogi i dopiero planujesz otwarcie firmy, zobacz, jak krok po kroku założyć działalność i przygotuj się do wkroczenia na rynek z naszą checklistą oraz infografiką. W szybkim przejściu przez proces rejestracji JDG pomoże Ci nasz intuicyjny wniosek. Możesz wypełnić go samodzielnie lub skorzystać ze wsparcia księgowej, która przejdzie z Tobą przez wszystkie etapy i wyjaśni niejasności. Wybierz odpowiednią dla siebie ścieżkę rejestracji na Firmove.pl i zacznij swoją biznesową drogę z profesjonalnym wsparciem.

Ulga na start – ile wynosi ZUS w pierwszych 6 miesiącach?

Ulga na start to najkorzystniejsza z preferencji pod względem kosztów. Przez pierwsze 6 pełnych miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia działalności nie opłacasz składek na ubezpieczenia społeczne – ani emerytalnej, ani rentowej, ani wypadkowej. Okres liczony jest z wyłączeniem miesiąca rozpoczęcia działalności, jeśli firma została założona w trakcie miesiąca (np. 15 marca). Jedynym obowiązkowym kosztem jest składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Ile to w złotówkach? W 2026 roku minimalna składka zdrowotna na skali podatkowej i podatku liniowym wynosi 432,54 zł miesięcznie. Jeśli rozliczasz się ryczałtem, składka zależy od przychodu i może wynosić 498,35 zł (dla przychodów do 60 000 zł), 830,58 zł (dla przychodów od 60 000 zł do 300 000 zł) lub 1 495,05 zł (dla przychodów powyżej 300 000 zł).

To oznacza, że w pierwszym półroczu prowadzenia firmy Twój łączny koszt ZUS to od ok. 2 600 zł do ok. 8 970 zł – w zależności od formy opodatkowania i wysokości przychodów. Dla porównania: na pełnym ZUS-ie suma składek społecznych (bez składki zdrowotnej) za 6 miesięcy wynosi ponad 14 100 zł.
Praktyczna wskazówka: jeśli zarejestrujesz firmę drugiego lub każdego kolejnego dnia miesiąca, Ulga na start zacznie Cię obowiązywać dopiero od następnego pełnego miesiąca. W praktyce zyskujesz więc dodatkowy miesiąc ulgi, bo czas ten nie jest wliczany do okresu 6 miesięcy obowiązywania ulgi.

Zwróć uwagę, że korzystanie z Ulgi na start oznacza, że nie możesz zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, czyli nie masz prawa do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego z tytułu działalności. Okres ten nie wlicza się również do stażu emerytalnego, a na Twoje konto emerytalne nie wpływają żadne składki.

Ulga na start nie dotyczy składki zdrowotnej, ale też nie daje ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego – brak też prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Preferencyjny ZUS – ile płacisz przez kolejne 24 miesiące?

Po zakończeniu Ulgi na start (albo zamiast niej, jeśli z niej zrezygnujesz) możesz przez 24 pełne miesiące kalendarzowe opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od obniżonej podstawy w ramach ulgi Preferencyjne składki ZUS.

Podstawa wymiaru składek wynosi wówczas 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku 1 441,80 zł (30% z 4 806 zł). Od tej kwoty naliczane są poszczególne składki:

W okresie korzystania z Preferencyjnych składek ZUS nie opłacasz składki na Fundusz Pracy ani Fundusz Solidarnościowy, co przy tzw. Dużym ZUS-ie oznaczałoby dodatkowe 138,47 zł miesięcznie.

Składka zdrowotna – ile wynosi?

Preferencyjne składki ZUS obniżają wyłącznie składki społeczne. Składka zdrowotna jest obowiązkowa dla wszystkich przedsiębiorców, a jej wysokość zależy od formy opodatkowania:

• skala podatkowa: 9% dochodu, ale nie mniej niż 432,54 zł;
• podatek liniowy: 4,9% dochodu, nie mniej niż 432,54 zł;
• ryczałt: 9% od podstawy, w zależności od przychodu. 498,35 zł dla przychodu do 60 000 zł, 830,58 zł dla przychodu 60–300 000 zł oraz 1 495,05 zł dla przychodu powyżej 300 000 zł.

Ile więc zapłacisz co miesiąc? W okresie Preferencyjnych składek ZUS z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, na zasadach ogólnych, z minimalną składką zdrowotną, będzie to: 456,18 zł + 432,54 zł = 888,72 zł miesięcznie, a bez składki chorobowej: 853,40 zł. To ponad dwukrotnie mniej niż przy pełnym ZUS-ie.

Mały ZUS Plus – ile wynosi i kto może z niego skorzystać?

Po 24 miesiącach Preferencyjnych składek ZUS nie musisz od razu przechodzić na pełne składki. Jeśli prowadzisz firmę o mniejszych obrotach, sprawdź, czy kwalifikujesz się do Małego ZUS-u Plus.

Warunki: Twój przychód z działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekraczać 120 000 zł. Ponadto działalność musi być prowadzona przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku i nie możesz jednocześnie korzystać z Preferencyjnych składek ZUS.

W ramach Małego ZUS Plus podstawa wymiaru składek nie jest stała – zależy od Twojego przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku. Nie może być jednak niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia (1 441,80 zł w 2026 r.) ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (5 652 zł w 2026 r.). Szczegóły dotyczące obliczeń znajdziesz w naszym artykule: „Jak obliczyć Mały ZUS Plus?”.

Nowe zasady Małego ZUS-u Plus od 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują zmienione zasady korzystania z Małego ZUS-u Plus. Niższe składki możesz opłacać przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności. Prawo do ulgi ustala się co roku przy zgłoszeniu do Małego ZUS-u Plus – co do zasady w styczniu albo w ciągu 7 dni od uzyskania uprawnienia do ulgi. Co istotne: z nowych zasad skorzystasz niezależnie od tego, czy w poprzednim roku już obowiązywał Cię Mały ZUS Plus.

Porównanie wszystkich ulg ZUS dla nowej firmy – tabela 2026

Poniższa tabela zestawia wszystkie dostępne ulgi z konkretnymi kwotami na 2026 rok. 

Ile zapłacisz łącznie w pierwszych latach prowadzenia firmy?

Poniżej przedstawiamy przykładowe obliczenia dla JDG na skali podatkowej, z minimalną składką zdrowotną i dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.

Przy pełnym wykorzystaniu ulg łączny koszt ZUS przez pierwsze 2,5 roku wyniesie orientacyjnie 24 000–25 000 zł. Dla porównania: ten sam okres na pełnym ZUS-ie to koszt rzędu 70 000 zł. Oszczędność na poziomie kilkudziesięciu tysięcy złotych to realna różnica w płynności finansowej na starcie firmy.

Warunki i wykluczenia: kto może korzystać z ulg w ZUS?

Ulgi w składkach ZUS nie przysługują każdemu. Zanim zaczniesz planować budżet z uwzględnieniem preferencyjnych kwot, sprawdź, czy spełniasz ustawowe kryteria.

Kto może skorzystać z Ulgi na start i Preferencyjnych składek ZUS?

Musisz spełnić łącznie dwa warunki:

• podejmujesz działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmujesz ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia.
• nie świadczysz usług na rzecz byłego pracodawcy, z którym w ciągu ostatniego roku łączył Cię stosunek pracy.

Kto nie może korzystać z Preferencyjnych składek ZUS?

Z tego rozwiązania nie mogą skorzystać osoby, które w ciągu ostatnich 60 miesięcy były wspólnikami jednoosobowej sp. z o.o., spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej, a także osoby prowadzące szkoły publiczne, niepubliczne lub inne placówki edukacyjne.

Szczegółowy opis warunków i wykluczeń znajdziesz w artykule „Preferencyjne składki ZUS – kto może skorzystać?”.

Jak się zgłosić do ZUS na preferencyjnych warunkach?

Korzystanie z ulg wymaga zgłoszenia w ZUS z odpowiednim kodem ubezpieczenia. Masz na to zawsze 7 dni od zaistnienia zmiany.

• Ulga na start: zgłoszenie na formularzu ZUS ZZA z kodem 05 40 składasz w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności.
• Preferencyjne składki ZUS: najpierw wyrejestrowujesz się z kodem Ulgi na start (formularz ZUS ZWUA), a następnie dokonujesz zgłoszenia na formularzu ZUS ZUA z kodem rozpoczynającym się od 05 70 (np. 05 70 XX).
• Mały ZUS Plus: najpierw wyrejestrowujesz się z kodem 05 70 (formularz ZUS ZWUA), a następnie dokonujesz zgłoszenia na formularzu ZUS ZUA z kodem 05 90. Zgłoszenie do Małego ZUS-u Plus jest możliwe w styczniu danego roku lub w ciągu 7 dni od zakończenia okresu Preferencyjnych składek ZUS.

Wszystkie formularze złożysz wygodnie online przez eZUS lub przez program e-Płatnik. Jeśli dopiero zakładasz firmę, zgłoszenie do ZUS jest jednym z kroków rejestracji przy składaniu wniosku o wpis do CEIDG.

Co po zakończeniu wszystkich ulg? Pełny ZUS w 2026 roku

Po wykorzystaniu ulg Preferencyjne składki ZUS i Mały ZUS Plus przechodzisz na tzw. Duży ZUS, co oznacza konieczność płacenia pełnych składek. 
W 2026 roku podstawa wymiaru pełnych składek wynosi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 5 652 zł. Łączna kwota składek społecznych z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i Funduszem Pracy to 1 926,76 zł miesięcznie (bez składki chorobowej – 1 788,29 zł). Do tego dochodzi składka zdrowotna (minimum 432,54 zł na skali podatkowej lub podatku liniowym). Razem to minimum 2 359,30 zł miesięcznie. Rocznie daje to ponad 28 300 zł samych składek ZUS – niemal czterokrotnie więcej niż w drugim roku prowadzenia firmy na preferencyjnych warunkach.
Wskazówka na przyszłość: Jeśli obawiasz się tego skoku, dobrą strategią jest stopniowe budowanie poduszki finansowej w okresie korzystania z ulg. Odkładaj różnicę między preferencyjnymi a pełnymi składkami – w momencie przejścia z ulgi Mały ZUS Plus na Duży ZUS będziesz mieć kilkumiesięczny bufor bezpieczeństwa.

¹ Dla płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 osób

2  W przypadku Małego ZUS-u Plus kwota składek społecznych zależy od indywidualnego dochodu z poprzedniego roku.

Podstawa prawna

• Wysokość składek społecznych i zasady ulg: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
• Zasady wyliczania i minimalna kwota składki zdrowotnej: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
• Wysokość minimalnego wynagrodzenia w 2026 roku: Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r.
• Kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2026 roku: Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia na rok 2026.