Koniec sankcji za białą listę i split payment od 2027 r. Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy.

Zapłata powyżej 15 tys. zł na rachunek spoza wykazu podatników VAT albo faktura opłacona bez obowiązkowej podzielonej płatności dziś oznaczają utratę kosztu podatkowego. Rada Ministrów przyjęła 21 lipca 2026 r. projekt, który zakłada uchylenie tej sankcji w PIT i CIT od 1 stycznia 2027 r. Jest jednak drugie dno: konsekwencje po stronie VAT zostają nienaruszone.

Projekt nowelizacji ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych i od osób prawnych (oznaczony numerem UDER107) przygotowało Ministerstwo Finansów i Gospodarki w ramach deregulacyjnej inicjatywy SprawdzaMY.

Jako powód rezygnacji z sankcji kosztowej resort wskazał uruchomienie Krajowego Systemu e-Faktur – obowiązkowego od 1 lutego 2026 r. dla największych podatników i od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych firm; najmniejsi podatnicy, u których łączna wartość sprzedaży dokumentowanej fakturami nie przekracza 10 tys. zł brutto miesięcznie, dołączą do KSeF 1 stycznia 2027 r.

Co znika?

• Utrata kosztu za przelew na rachunek spoza wykazu – dziś wydatek może zostać wyłączony z kosztów uzyskania przychodów w części, w jakiej płatność dotycząca transakcji, której jednorazowa wartość przekracza 15 tys. zł, trafiła na rachunek spoza wykazu podatników VAT prowadzonego przez Szefa KAS.
• Utrata kosztu za pominięcie obowiązkowej podzielonej płatności – obecnie pominięcie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności może skutkować wyłączeniem wydatku z kosztów uzyskania przychodów.
• Jeden termin dla obu zmian – uchylenie sankcji ma zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r., podczas gdy pozostałe rozwiązania z projektu wejdą w życie wcześniej, na zasadach ogólnych.

Co zostaje – i to jest najważniejsze zastrzeżenie

Deregulacja dotyczy wyłącznie podatków dochodowych. Nie znosi obowiązku stosowania obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności ani konsekwencji w VAT związanych z zapłatą na rachunek spoza wykazu. Zmienia się skutek pomyłki po stronie PIT i CIT, a nie sam obowiązek.

• Solidarna odpowiedzialność w VAT – zapłata na rachunek spoza wykazu nadal może wiązać się z solidarną odpowiedzialnością nabywcy za zaległości VAT dostawcy, na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej.
• Dodatkowe zobowiązanie w VAT – pominięcie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności może skutkować dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na towary lub usługi objęte obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności.
• Płatności bez pośrednictwa rachunku płatniczego przy transakcji powyżej 15 tys. zł nadal poza kosztami – limit płatności bezgotówkowych z Prawa przedsiębiorców i powiązana z nim sankcja kosztowa pozostają bez zmian.
• Zawiadomienie ZAW-NR do końca 2026 r. – dopóki obecne przepisy obowiązują, zgłoszenie rachunku spoza wykazu do urzędu skarbowego w ustawowym terminie nadal pozwala uniknąć sankcji.

Co jeszcze jest w projekcie?

Poza sankcjami płatniczymi projekt porządkuje obowiązki w cenach transferowych, co dotyczy firm rozliczających się z podmiotami powiązanymi – w praktyce także mniejszych spółek działających w grupach rodzinnych czy kapitałowych.

• Informację TPR podpisze pełnomocnik – na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej, tak jak inne deklaracje.
• Mniej danych od mikro i małych firm – znika obowiązek wskazywania w informacji TPR wartości wskaźników ogólnych mierzących sytuację finansową.
• Oświadczenie wraca do dokumentacji – w aktualnej wersji projektu zrezygnowano zarówno z oświadczenia w informacji TPR, jak i z pierwotnego pomysłu przeniesienia go do lokalnej dokumentacji cen transferowych.
• Korekty kompensacyjne – doprecyzowano możliwość ich dokonywania między podmiotami z siedzibą w Polsce.

Co to oznacza w praktyce?

W zakresie sankcji za płatności na rachunek spoza wykazu i pominięcie obowiązkowego MPP do końca 2026 r. nic się nie zmienia. Weryfikacja rachunku w wykazie w dniu zlecenia przelewu, pobieranie potwierdzenia z identyfikatorem wyszukiwania i stosowanie podzielonej płatności tam, gdzie jest obowiązkowa, pozostają codzienną rutyną. Warto ją utrzymać także po 1 stycznia 2027 r. – ponieważ prawidłowa weryfikacja rachunku i stosowanie obowiązkowego MPP nadal mogą ograniczać ryzyko konsekwencji w VAT.

Realna korzyść jest inna, niż sugeruje hasło o „końcu sankcji”. Dziś jedna pomyłka bywa karana podwójnie: najpierw brakiem kosztu, potem ewentualną odpowiedzialnością w VAT. Po zmianie zniknie jedno z istotnych ryzyk – wyłączenie wydatku z kosztów PIT/CIT. Nadal pozostaną jednak konsekwencje na gruncie VAT.

Pamiętaj też, że to nadal projekt: przed nim Sejm, Senat, podpis Prezydenta i publikacja w Dzienniku Ustaw, a w toku prac parlamentarnych treść może się zmienić. Jeśli chcesz odświeżyć zasady korzystania z wykazu, objerzyj film z ekspertką.

Podstawa prawna i źródła

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (nr UDER107), Minister Finansów i Gospodarki – wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, gov.pl/web/premier/wplip-rm (status: przyjęty przez Radę Ministrów 21 lipca 2026 r.).
Porządek obrad Rady Ministrów z 21 lipca 2026 r., poz. 7 – gov.pl/web/premier.
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 15d ust. 1; ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22p ust. 1.
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – art. 96b (wykaz podatników VAT) oraz art. 108a ust. 7 (dodatkowe zobowiązanie podatkowe).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, art. 117ba (odpowiedzialność solidarna nabywcy).
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, art. 19 (limit płatności bezgotówkowych).
Materiał ma charakter informacyjny i opisuje projekt na etapie prac legislacyjnych. Skutki podatkowe konkretnej transakcji potwierdź z księgowością lub doradcą podatkowym.