PIT-16A: kogo obowiązuje?

Choć karta podatkowa od 1 stycznia 2022 roku nie jest dostępna dla nowych podatników i nie można jej wybrać, chcąc zmienić formę opodatkowania, nadal pozostaje aktualna dla przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na tę uproszczoną metodę rozliczeń przed wejściem w życie przepisów Polskiego Ładu. Jednym z ich podstawowych obowiązków jest coroczne składanie deklaracji PIT-16A – druku dotyczącego rozliczenia składki zdrowotnej.

Kto musi złożyć PIT-16A i kiedy?

Obowiązek składania formularza PIT-16A dotyczy tylko określonej grupy podatników, którzy prowadzą działalność gospodarczą i rozliczają się z urzędem skarbowym na zasadach karty podatkowej. Po wejściu w życie Polskiego Ładu w 2022 roku karta podatkowa została zlikwidowana dla nowych przedsiębiorców.

W dokumencie przedsiębiorca wykazuje przede wszystkim zapłacone w ciągu roku składki na ubezpieczenie zdrowotne. Część z nich może pomniejszać kwotę należnego podatku, dlatego w interesie przedsiębiorców leży, aby na czas złożyli druk PIT-16A.

Do kiedy mogą to zrobić? Formularz przedkłada się do 28 lutego roku następującego po roku podatkowym, którego dotyczy rozliczenie. Termin złożenia formularza za rok 2025 upływa w poniedziałek, 2 marca 2026 roku (ponieważ 28 lutego wypada w sobotę).

Jak wygląda rozliczenie podatku z karty podatkowej?

System karty podatkowej charakteryzuje się ryczałtowym ustalaniem wysokości podatku dochodowego – bez względu na faktyczny przychód, koszty uzyskania czy dochód przedsiębiorcy. Stawka podatku określana jest decyzją naczelnika urzędu skarbowego, wydawaną na podstawie formularza PIT-16.

Co istotne, podatnicy korzystający z tej formy nie składają standardowego zeznania rocznego. Ich obowiązek ogranicza się do deklaracji PIT-16A, w której wykazywana jest wyłącznie wysokość zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, które podlegają odliczeniu od ustalonego zryczałtowanego podatku.

Jak wypełnić formularz PIT-16A?

Złożenie formularza PIT-16A jest możliwe: 

• w formie papierowej  – osobiście w urzędzie skarbowym lub listownie,
• elektronicznie – za pośrednictwem systemu e-Deklaracje. 

W przypadku wersji online należy posłużyć się kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym.

Dokument składa się z kilku istotnych części. Na początku trzeba podać dane identyfikacyjne, takie jak imię, nazwisko oraz datę urodzenia. Następnie wskazuje się właściwy urząd skarbowy, do którego trafia deklaracja PIT-16A. Jak wypełnić najważniejszą częścią druku, czyli tabelę? Należy wpisać w niej wysokość zapłaconych składek zdrowotnych za każdy miesiąc roku podatkowego. 

Na końcu znajduje się jeszcze pouczenie, które stanowi, że podatnik potwierdza zgodność podanych danych ze stanem faktycznym. Ostatnim elementem jest podpis – w wersji papierowej odręczny, w elektronicznej: cyfrowa autoryzacja.

Do formularza nie dołącza się żadnych załączników, a jego zawartość ogranicza się wyłącznie do kwestii związanych z rozliczeniem składki zdrowotnej. 

Jakie dane należy uwzględnić w druku PIT-16A? 

W formularzu PIT-16A wykazuje się:

• sumaryczne kwoty zapłaconych składek zdrowotnych za poszczególne miesiące roku podatkowego,
• dane identyfikacyjne podatnika (imię, nazwisko i datę urodzenia),
• właściwy urząd skarbowy (zgodnie z miejscem wykonywania działalności lub zamieszkania – w zależności od formy organizacyjnej i zgłoszenia działalności).

W razie składania dokumentu przez pełnomocnika wymagane jest uprzednie złożenie formularza UPL-1 lub UPL-1P w urzędzie skarbowym.

Co grozi za niezłożenie formularza na czas?

Już wiesz, do kiedy PIT-16A należy złożyć we właściwym urzędzie, ale co grozi za spóźnienie się z wypełnieniem swojego obowiązku? Konieczność podjęcia czynności wynika bezpośrednio z przepisów prawa podatkowego, a uchybienie może zostać potraktowane jako wykroczenie lub przestępstwo skarbowe – w zależności od okoliczności i skali.

Zgodnie z przepisami Kodeksu karnego skarbowego urząd skarbowy ma prawo nałożyć na taką osobę grzywnę, która może mieć formę mandatu karnego lub być orzeczona przez sąd. W bardziej poważnych przypadkach – na przykład przy uporczywym ignorowaniu obowiązków podatkowych lub składaniu fałszywych informacji, sprawa może trafić do sądu i zakończyć się wyrokiem.

Co istotne, konsekwencje nie ograniczają się tylko do kwestii karnych. Niezłożenie formularza PIT-16A w terminie może również pozbawić podatnika prawa do odliczenia składek zdrowotnych od podatku należnego. To oznacza, że nawet jeśli składki zostały faktycznie zapłacone, ale nie zostały wykazane w deklaracji, podatnik może stracić możliwość skorzystania z tego odliczenia.