Leasing finansowy – zasady, rozliczenie i księgowanie

Leasing finansowy to forma finansowania, w której to korzystający dokonuje odpisów amortyzacyjnych od przedmiotu leasingu i rozlicza jego wartość w kosztach uzyskania przychodów poprzez amortyzację. Sprawdź, jak wygląda księgowanie leasingu finansowego, które elementy rat mogą być kosztem podatkowym oraz czym ta forma finansowania różni się od leasingu operacyjnego.

Czym jest leasing finansowy i kto jest właścicielem przedmiotu?

To jedna z podstawowych różnic względem leasingu operacyjnego, w którym odpisów amortyzacyjnych dokonuje finansujący. Podatkowe zasady leasingu finansowego określa m.in. art. 23f ustawy o PIT.

Sposób przejścia własności po zakończeniu umowy leasingu zależy natomiast od konkretnych postanowień. Samo zakwalifikowanie umowy jako leasingu finansowego dla celów podatku dochodowego nie oznacza, że własność automatycznie przejdzie na leasingobiorcęwraz z zapłatą ostatniej raty. Umowa może przewidywać przeniesienie własności po zakończeniu leasingu, w tym bez dodatkowego świadczenia, ale warunki takiego przeniesienia trzeba sprawdzić w jej postanowieniach.

Szczegółowe zestawienie obu form znajdziesz w naszym porównaniu leasingu operacyjnego i finansowego.

Rozliczenie VAT w leasingu finansowym

Aby leasing był traktowany jako dostawa towarów, muszą zostać spełnione następujące warunki:

• umowa musi być zawarta na czas określony,
• odpisów amortyzacyjnych powinien dokonywać korzystający,
• z postanowień umowy musi wynikać, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych w umowie lub po zapłacie ostatniej raty własność przedmiotu zostanie przeniesiona na korzystającego. 

Jeżeli warunki te nie są spełnione, sama kwalifikacja umowy jako leasingu finansowego dla celów podatku dochodowego nie przesądza jeszcze o takim sposobie rozliczenia podatku VAT.

Ile wynosi stawka VAT? To zależy od przedmiotu leasingu

Jeżeli leasing finansowy jest na gruncie VAT traktowany jako dostawa towarów, stosuje się stawkę właściwą dla finansowanego towaru. Dla samochodów oraz większości maszyn i urządzeń wynosi ona co do zasady 23%.

To jedna z podstawowych różnic względem leasingu operacyjnego, który na gruncie VAT jest co do zasady traktowany jako świadczenie usług i zawsze opodatkowany podstawową stawką VAT.

Co VAT z góry oznacza dla płynności firmy? Przykład

Załóżmy dla uproszczenia, że podstawą opodatkowania przy leasingu finansowym maszyny jest 200 000 zł netto, a właściwa stawka VAT wynosi 23%. Kwota VAT wynosi wtedy 46 000 zł.

Jeżeli transakcja jest traktowana jako dostawa towarów, VAT od całej podstawy opodatkowania wykazuje się na początku leasingu, przy wydaniu przedmiotu. Nie jest więc on naliczany osobno przy kolejnych ratach tak jak ma to miejsce w przypadku usługi leasingu operacyjnego. Sposób i termin zapłaty podatku wynikają natomiast z faktury oraz warunków konkretnej umowy.

Jednorazowe rozliczenie VAT może mieć znaczenie dla płynności firmy, dlatego warto uwzględnić je przy planowaniu środków potrzebnych na rozpoczęcie finansowania. Jeżeli jesteś czynnym podatnikiem VAT i masz prawo do odliczenia podatku, rzeczywisty wpływ na przepływy pieniężne będzie zależał również od zakresu tego odliczenia i momentu jego rozliczenia.

Amortyzacja i koszty – jak rozliczać leasing finansowy?

W leasingu finansowym dla celów podatku dochodowego to korzystający dokonuje odpisów amortyzacyjnych od przedmiotu leasingu. Jeżeli przedmiot spełnia warunki uznania go za środek trwały, wprowadzasz go do swojej ewidencji, ustalasz jego wartość początkową i rozliczasz ją w czasie poprzez amortyzację. Część opłat odpowiadająca spłacie wartości początkowej nie stanowi natomiast odrębnego kosztu uzyskania przychodów.

Odpisy amortyzacyjne u korzystającego – przykład

Załóżmy, że wartość początkowa samochodu osobowego wynosi 100 000 zł, a właściwa roczna stawka amortyzacji to 20%. Roczny odpis amortyzacyjny za pojazd wynosi wtedy 20 000 zł, czyli miesięcznie około 1667 zł.

Część odsetkowa raty w kosztach

Oprócz odpisów amortyzacyjnych część odsetkowa rat leasingowych może stanowić koszt uzyskania przychodów na zasadach ogólnych. Część odpowiadająca spłacie wartości początkowej przedmiotu nie jest natomiast ponownie ujmowana w kosztach – jego wartość rozlicza się poprzez amortyzację.

W przypadku samochodów osobowych część odsetkowa nie podlega limitowi związanemu z wartością pojazdu. Nadal zastosowanie mają jednak ogólne zasady dotyczące kosztów uzyskania przychodów.

Limity amortyzacji samochodów osobowych

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe limity dotyczące zaliczania odpisów amortyzacyjnych od samochodów osobowych do kosztów podatkowych. Ich wysokość zależy m.in. od rodzaju napędu i emisji CO₂ pojazdu.

Szczegółowe limity i zasady ich stosowania opisujemy w osobnym artykule o zmianach w sposobie rozliczania samochodów osobowych od 2026 r.

Jak księgować leasing finansowy?

Sposób ewidencji leasingu finansowego zależy m.in. od tego, czy prowadzisz księgi rachunkowe, czy korzystasz z uproszczonej ewidencji podatkowej. Z perspektywy podatku dochodowego kluczowe znaczenie ma fakt, że przedmiot leasingu amortyzuje korzystający.

W konsekwencji część odpowiadająca spłacie jego wartości początkowej nie stanowi odrębnego kosztu podatkowego, a część odsetkowa może być rozliczana w kosztach uzyskania przychodów na zasadach ogólnych.

Ujęcie przedmiotu leasingu i rat w księgach rachunkowych

Jeżeli umowa jest leasingiem finansowym również dla celów bilansowych, korzystający ujmuje przedmiot leasingu w aktywach trwałych, a po drugiej stronie wykazuje zobowiązanie wobec finansującego. Następnie dokonuje odpisów amortyzacyjnych od przedmiotu leasingu.

Część kapitałowa kolejnych opłat zmniejsza zobowiązanie, natomiast część odsetkowa obciąża koszty finansowe. Takie zasady przewiduje m.in. Krajowy Standard Rachunkowości nr 5 „Leasing, najem i dzierżawa”¹ (stosowanie KSR zależy od przyjętej polityki rachunkowości).

Opłata wstępna i harmonogram

Opłaty w leasingu finansowym trzeba podzielić zgodnie z ich charakterem. Opłata wstępna przypadająca na spłatę wartości przedmiotu co do zasady stanowi część kapitałową i nie jest zaliczana bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów korzystającego. Wartość przedmiotu jest bowiem rozliczana w czasie poprzez odpisy amortyzacyjne.

Harmonogram spłat pozwala ustalić, jaka część kolejnych opłat odpowiada spłacie wartości przedmiotu, a jaka stanowi część odsetkową. Ma to znaczenie zarówno dla prawidłowego rozliczenia podatkowego, jak i – w przypadku jednostek prowadzących księgi rachunkowe – dla ujęcia zobowiązania i kosztów finansowych. KSR nr 5 również wskazuje, że opłatę wstępną w leasingu finansowym zalicza się co do zasady do części kapitałowej.

Leasing finansowy bilansowo, operacyjny podatkowo – skąd to rozróżnienie?

Ta sama umowa może być leasingiem finansowym dla celów rachunkowości, a jednocześnie leasingiem operacyjnym dla celów podatku dochodowego. Wynika to z tego, że ustawa o rachunkowości oraz ustawy podatkowe stosują odmienne kryteria kwalifikowania umów leasingu.

Dla celów podatku dochodowego obowiązują odrębne warunki. Przykładowo w leasingu operacyjnym rzeczy ruchomej umowa powinna co do zasady trwać co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji.

Dlatego często wskazywane minimum dwóch lat dotyczy np. samochodu osobowego amortyzowanego standardowo przez pięć lat, ale nie jest uniwersalnym minimalnym okresem każdego leasingu operacyjnego. W przypadku podlegających amortyzacji nieruchomości ustawa przewiduje okres co najmniej pięciu lat.

W efekcie umowa może wymagać innego ujęcia bilansowego niż podatkowego. Nie oznacza to jednak po prostu „prowadzenia dwóch księgowości” – różnice między obiema kwalifikacjami trzeba odpowiednio uwzględnić w ewidencji i rozliczeniach.

Kiedy warto rozważyć leasing finansowy zamiast operacyjnego?

Leasing finansowy i operacyjny różnią się sposobem rozliczania podatków, amortyzacji oraz podatku VAT. Wybór konkretnego wariantu zależy więc od rodzaju finansowanego przedmiotu, sposobu jego opodatkowania oraz sytuacji podatkowej przedsiębiorcy. Leasing finansowy warto rozważyć m.in. gdy:

• finansujesz używany samochód sprzedawany w procedurze VAT-marża – na rynku dostępne są produkty leasingu finansowego VAT-marża przeznaczone właśnie do takich transakcji. Może to mieć znaczenie np. przy samochodach kupowanych od podmiotów, które nie wystawiają faktury ze standardowym VAT-em. Dostępność i sposób rozliczenia zależą jednak od oferty konkretnego finansującego;
• przedmiot jest objęty obniżoną stawką VAT – jeżeli leasing finansowy jest dla celów VAT traktowany jako dostawa towarów, stosuje się stawkę właściwą dla danego przedmiotu. Przy leasingu operacyjnym opodatkowaniu podlega natomiast usługa leasingu. Różnica ta może mieć znaczenie przy porównaniu obu wariantów finansowania;
• możesz skorzystać z jednorazowej amortyzacji – mali podatnicy oraz przedsiębiorcy rozpoczynający działalność mogą, po spełnieniu określonych warunków, jednorazowo amortyzować środki trwałe z grup 3–8 KŚT (z wyłączeniem samochodów osobowych). W 2026 r. limit tej amortyzacji wynosi 213 000 zł. Niezależnie od tego przepisy przewidują również możliwość jednorazowej amortyzacji do 100 000 zł dla fabrycznie nowych środków trwałych z grup 3–6 i 8 KŚT, po spełnieniu określonych warunków. W leasingu finansowym ma to znaczenie dlatego, że to korzystający dokonuje odpisów amortyzacyjnych – mimo że nie jest jeszcze cywilnoprawnym właścicielem przedmiotu;
• finansujesz nieruchomość – leasing finansowy może być stosowany także przy nieruchomościach, ale sposób rozliczenia zależy od rodzaju przedmiotu. Inaczej należy traktować budynki i lokale podlegające amortyzacji, a inaczej grunty, które amortyzacji nie podlegają.

Dodatkowym elementem, który warto uwzględnić przy porównywaniu obu form, jest sposób ujęcia przedmiotu po stronie korzystającego. W leasingu finansowym dla celów podatkowych to korzystający dokonuje odpisów amortyzacyjnych.

W jednostkach prowadzących księgi rachunkowe leasing finansowy może też wpływać na sposób prezentacji aktywów i zobowiązań w sprawozdaniu finansowym. Wpływ na wskaźniki finansowe czy ocenę zdolności kredytowej zależy jednak od indywidualnej sytuacji przedsiębiorstwa i zasad stosowanych przez finansującego.

Warunki umowy: czas trwania i jej zakończenie

W przypadku leasingu finansowego przepisy podatkowe nie określają minimalnego okresu trwania umowy tak jak ma to miejsce w leasingu operacyjnym. Zgodnie z art. 23f ustawy o PIT oraz z art. 17f ustawy o CIT umowa musi być jednak zawarta na czas oznaczony.

Nie oznacza to jednak, że w praktyce leasing finansowy można zawrzeć na dowolnie krótki okres. Firmy leasingowe określają własne warunki ofertowe, w tym możliwy czas trwania umowy i harmonogram spłat. Dlatego rzeczywisty okres finansowania zależy od zasad stosowanych przez konkretnego finansującego.

Jeżeli umowa przewiduje, że leasingodawca po zakończeniu umowy leasingu przeniesie własność przedmiotu na korzystającego bez dodatkowego świadczenia, zastosowanie mają zasady określone m.in. w art. 709¹⁶ Kodeksu cywilnego. Dlatego przed podpisaniem umowy warto sprawdzić, czy i na jakich warunkach przewidziano takie przeniesienie.

Jeśli interesuje Cię zakończenie leasingu operacyjnego i wykup samochodu, sprawdź osobny poradnik, jak wykupić samochód z leasingu, w którym opisujemy tę procedurę krok po kroku.

1 Krajowy Standard Rachunkowości nr 5 „Leasing, najem i dzierżawa”, załącznik do uchwały nr 13/2018 Komitetu Standardów Rachunkowości z 10 kwietnia 2018 r., rozdział VII „Leasing finansowy – ewidencja u korzystającego”, dostęp: https://www.gov.pl/documents/1079560/1080340/20180726_KSR5_aktualizacja.pdf/7daf5e82-191b-36d5-81a8-8313d7f37c1b