Zmiany w Preferencyjnych składkach ZUS w 2026 roku

W 2026 roku Preferencyjne składki ZUS wynoszą 456,18 zł miesięcznie z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym lub 420,86 zł bez niego. To wzrost względem roku poprzedniego, wynikający z podwyżki płacy minimalnej do 4 806 zł brutto. Poniżej znajdziesz szczegółowe wyliczenia, warunki uprawniające do ulgi oraz praktyczne wskazówki, jak zgłosić się do Preferencyjnych składek ZUS i co zrobić po zakończeniu 24-miesięcznego okresu obowiązywania ulgi.

Preferencyjne składki ZUS – warunki

Składki ZUS dla wielu nowych firm są istotnym obciążeniem. Jedną z możliwości ich minimalizacji na początkowym etapie prowadzenia biznesu są tzw. Preferencyjne składki ZUS (dawniej Mały ZUS). Pozwala on opłacać składki na ubezpieczenia społeczne w znacznie niższej wysokości niż standardowo przez 24 miesiące prowadzenia działalności gospodarczej.

Oczywiście masz prawo do płacenia niższego ZUS-u także wtedy, gdy zakończył się okres obowiązywania Ulgi na start. W takim scenariuszu Preferencyjne składki ZUS możesz opłacać przez kolejne 24 pełne miesiące kalendarzowe, co reguluje art. 18a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Warto podkreślić, że Ulga na start i Preferencyjne składki ZUS to dwa odrębne rozwiązania, z których można korzystać kolejno. Ulga na start zwalnia Cię ze składek społecznych przez pierwsze pełne 6 miesięcy działalności, natomiast Preferencyjne składki ZUS pozwalają płacić obniżone składki przez następne 24 miesiące. Łącznie możesz więc płacić mniej nawet przez 30 miesięcy.

W przystępny sposób zasady ulg dostępnych dla początkujących przedsiębiorców przedstawia infografika.

Wykluczenia z Preferencyjnych składek ZUS – kto nie skorzysta z ulgi?

Z Preferencyjnych składek ZUS nie możesz skorzystać, jeśli:

• ciągu ostatnich 60 miesięcy przed rejestracją nowej firmy była przez Ciebie prowadzona pozarolnicza działalność gospodarcza;
• wykonujesz na rzecz byłego pracodawcy (w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej) te same czynności, które były przez Ciebie realizowane na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym;
• jesteś wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;
• wykonujesz działalność twórczą, artystyczną lub wolny zawód w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym;
• prowadzisz publiczną lub niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół.

Drugi warunek (świadczenie usług dla byłego pracodawcy) obowiązuje przez cały 24-miesięczny okres ulgi. Jeśli w trakcie korzystania z Preferencyjnych składek ZUS zaczniesz świadczyć usługi dla byłego pracodawcy w takim samym zakresie, jak wcześniej na etacie, natychmiast stracisz prawo do ulgi.

Jak zgłosić się do Preferencyjnych składek ZUS?

Zgłoszenie do Preferencyjnych składek ZUS wymaga złożenia odpowiednich dokumentów w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Możesz to zrobić albo podczas rejestracji w CEIDG, albo po zakończeniu Ulgi na start, przez wyrejestrowanie i ponowną rejestrację do ubezpieczeń z nowym kodem. Jak przebiega procedura w obu tych scenariuszach?

• Zgłoszenie podczas rejestracji firmy w CEIDG – najprościej jest zgłosić chęć korzystania z Preferencyjnych składek ZUS już podczas zakładania działalności. Wystarczy, że w formularzu CEIDG-1 wybierzesz odpowiedni kod tytułu ubezpieczenia (05 70 lub 05 72 (dla osób z ustalonym prawem do renty));
• Przerejestrowanie po zakończeniu Ulgi na start – po upływie okresu korzystania z Ulgi na start musisz wyrejestrować się z dotychczasowego ubezpieczenia na formularzu ZUS ZWUA (kod 05 40), a następnie zgłosić się do preferencyjnych składek na formularzu ZUS ZUA z kodem 05 70 lub 05 72. 

Masz 7 dni od dnia rozpoczęcia działalności lub zakończenia Ulgi na start na złożenie odpowiednich dokumentów. Możesz to zrobić elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (e-ZUS), osobiście w placówce ZUS lub pocztą. Do podpisania dokumentów elektronicznie potrzebujesz profilu zaufanego lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego.

Preferencyjny ZUS w 2026 – jakie składki obowiązują?

Od nowego roku nie zmienił się sposób obliczania Preferencyjnych składek ZUS. Wciąż podstawą wymiaru jest 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponieważ od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie wzrosło do 4 806 zł brutto (do grudnia ubiegłego roku było to 4 666 zł), podstawa wymiaru składek wynosi teraz: 1 441,80 zł (wcześniej było to 1 399,80 zł).

Zmiana podstawy wymiaru wpływa na kwoty składek preferencyjnego ZUS-u, które w 2026 r. wynoszą odpowiednio:

Co po zakończeniu okresu preferencyjnych składek?

Po upływie 24 miesięcy opłacania Preferencyjnych składek ZUS możliwe są dwa scenariusze:

• Przejście na tzw. Duży ZUS obligujący do płacenia pełnych składek.
• Przejście na Mały ZUS Plus, o ile spełnione są wymogi ulgi.

Jeśli nie spełniasz warunków korzystania z Małego ZUS-u Plus lub nie chcesz skorzystać z tej ulgi, zaczyna Cię obowiązywać tzw. Duży ZUS i musisz płacić pełne składki na ubezpieczenia społeczne. W tym scenariuszu musisz:

• wyrejestrować się z dotychczasowego ubezpieczenia, czyli złożyć formularz ZUS ZWUA z kodem 05 70 (lub 05 72) i przyczyną wyrejestrowania (kod 600 – inna przyczyna wyrejestrowania);
• zarejestrować się do pełnego ZUS-u, czyli złożyć formularz ZUS ZUA z kodem 05 10 (lub 05 12 dla osób z prawem do renty).

W drugim scenariuszu – jeśli spełniasz wymogi Małego ZUS-u Plus – możesz płacić niższe składki przez kolejne 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy kalendarzowych. Warunki ulgi to:

• Przychody z Twojej działalności w poprzednim roku nie przekroczyły 120 000 zł;
• Nie jesteś w pierwszym roku prowadzenia działalności;
• Twoja działalność gospodarcza w poprzednim roku kalendarzowym była prowadzona przez co najmniej 60 dni;
• Nie korzystasz z Preferencyjnych składek ZUS.

W 2026 roku składki w ramach pełnego ZUS-u wynoszą łącznie 1 926,76 zł miesięcznie (z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i składką na Fundusz Pracy). Korzystanie z ulg pozwala więc znacznie obniżyć wysokość zobowiązań.

Konsekwencje nieprawidłowego korzystania z Preferencyjnych składek ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych może przeprowadzić kontrolę prawidłowości korzystania z Preferencyjnych składek ZUS. Jeśli okaże się, że warunki uprawniające do ulgi nie zostały spełnione, ZUS może:

• nakazać dopłatę różnicy między opłacanymi składkami, a standardowymi za cały okres nieprawidłowego korzystania z ulgi;
• naliczyć odsetki za zwłokę od zaległych składek;
• nałożyć dodatkową karę w wysokości do 100% nieopłaconych składek.

Dodatkowo zgodnie z art. 98 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za niewykonanie obowiązków zgłoszeniowych lub nieprawidłowe zgłoszenie grozi kara grzywny do 5 000 złotych. Aby uniknąć problemów, dokumentuj zakres usług świadczonych w ramach działalności gospodarczej i różnice względem obowiązków wykonywanych u byłego pracodawcy.

Zbieg tytułów do ubezpieczeń a Preferencyjny ZUS

Jeśli oprócz działalności gospodarczej masz inny tytuł do ubezpieczeń (np. pracujesz na etacie, pobierasz rentę lub emeryturę), zasady opłacania składek mogą się różnić. W przypadku zbiegu tytułów:

• pracy na etacie + działalności gospodarczej – jeśli Twoje wynagrodzenie z umowy o pracę wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie (4 806 zł brutto w 2026 r.), z działalności opłacasz tylko składkę zdrowotną. Preferencyjny ZUS nie ma wtedy zastosowania, bo składki społeczne są już opłacane z etatu.
• renty lub emerytury + działalności – jeśli masz ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, przy zgłoszeniu do Preferencyjnego ZUS stosujesz kod 05 72 zamiast 05 70. Emeryci prowadzący działalność co do zasady opłacają tylko składkę zdrowotną.
• zasiłku macierzyńskiego + działalności – w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego z działalności opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną.

W każdym przypadku zbiegu tytułów warto skonsultować swoją sytuację z ZUS lub księgowym, aby prawidłowo określić obowiązek składkowy.

^{1  Stawka wypadkowa 1,67% obowiązuje małych płatników (do 9 ubezpieczonych). W przypadku większych firm może być wyższa.}