Nadpłata składki zdrowotnej nie zawsze wróci na konto. Zmiany od 2027 r.

Rząd chce, aby ZUS sam odsyłał wyższe nadpłaty składki zdrowotnej – bez odrębnego wniosku. W zamian drobne kwoty w ogóle nie trafią na firmowy rachunek: zostaną na koncie płatnika i pomniejszą kolejne składki. Próg ma odpowiadać dziesięciokrotności kosztów upomnienia. Przy obecnym koszcie upomnienia wynoszącym 16 zł oznacza to 160 zł. Projekt zakłada, że nowe zasady będą obowiązywać od 1 stycznia 2027 r., jednak termin ten może ulec zmianie w toku dalszych prac legislacyjnych.

Ministerstwo Zdrowia przygotowało nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (projekt oznaczony numerem UD428). Dziś, żeby odzyskać nadpłatę wynikającą z rocznego rozliczenia, trzeba samodzielnie zatwierdzić i odesłać wygenerowany przez ZUS wniosek RZS-R. W 2026 r. termin złożenia wniosku upłynął 1 czerwca. Kto go przegapił, nie stracił pieniędzy, ale zamiast przelewu dostał rozliczenie nadpłaty na koncie płatnika do końca roku.

Co konkretnie ma się zmienić?

• Zwrot bez wniosku – nadpłata przekraczająca ustawowy próg ma być zwracana przez ZUS z urzędu, po złożeniu rocznego rozliczenia i przy spełnieniu warunków określonych w przepisach, w tym dotyczących rachunku płatniczego płatnika.
• Próg opisany wzorem, a nie kwotą – projekt odwołuje się do dziesięciokrotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Koszt upomnienia wynosi obecnie 16 zł, więc granica to 160 zł. Jeśli w przyszłości zmieni się koszt upomnienia, automatycznie przesunie się też próg.
• Drobne nadpłaty – nie będą automatycznie zwracane na rachunek. Kwota nieprzekraczająca ustawowego progu pozostanie na koncie płatnika i będzie rozliczana zgodnie z zasadami określonymi w przepisach.
• Prostsze rozliczenie roczne – projekt porządkuje samą procedurę rocznego rozliczania składki zdrowotnej osób prowadzących działalność.
• Zmiany poza składkami przedsiębiorców – nowelizacja obejmuje też uszczelnienie zasad dla osób pobierających emerytury i renty z państw UE, EFTA oraz Wielkiej Brytanii, a także leczenie transgraniczne i funkcjonowanie Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich.

Czego jeszcze nie wiadomo

To wciąż projekt, a nie prawo. Przed nim posiedzenie Rady Ministrów, prace w Sejmie i Senacie, podpis Prezydenta i publikacja w Dzienniku Ustaw – na każdym z tych etapów treść może się jeszcze zmienić. W toku dalszych prac legislacyjnych projekt może jeszcze zostać zmieniony, w tym w zakresie przepisów przejściowych i terminów wejścia w życie poszczególnych regulacji.

Projekt zakłada wejście w życie nowych zasad 1 stycznia 2027 r. Ostateczny termin będzie zależał od przebiegu prac legislacyjnych. Od przepisów przejściowych będzie zależeć, czy nowy mechanizm obejmie już rozliczenie za 2026 rok, składane wiosną 2027 r. – i to jest element, który warto śledzić w kolejnych wersjach projektu.

Co to oznacza w praktyce?

Najpilniejsza rzecz do sprawdzenia jest banalna, a decyduje o wszystkim: numer rachunku zgłoszony w ZUS – przy automatycznym zwrocie znaczenie będzie miał aktualny rachunek płatniczy zewidencjonowany w ZUS. Jeśli zmieniłą się Twoja placówka banku lub forma działalności, zajrzyj do eZUS jeszcze przed kolejnym rozliczeniem.

Druga kwestia to zaległości. Jeżeli płatnik ma należności wobec ZUS, nadpłata może zostać przeznaczona na ich zaspokojenie zgodnie z zasadami określonymi w przepisach. Dla firmy z nadpłatą rzędu kilkudziesięciu złotych zmiana będzie przede wszystkim techniczna – kwota nie będzie automatycznie przelewana na rachunek, lecz pozostanie rozliczona na koncie płatnika zgodnie z obowiązującymi zasadami.

Zmiana będzie szczególnie istotna dla osób z nadpłatami przekraczającymi ustawowy próg, które nie będą musiały składać odrębnego wniosku o ich zwrot. Jeśli chcesz odświeżyć zasady naliczania samej składki, zacznij od: firmove.pl/aktualnosci/finanse/podatki/skladka-zdrowotna-jak-ja-obliczyc

Podstawa prawna i źródła

Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (nr UD428), Ministerstwo Zdrowia – wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, gov.pl/web/premier/wplip-rm; przebieg prac: legislacja.rcl.gov.pl.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – przepisy o rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej i zwrocie nadpłaty.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 sierpnia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej – koszt upomnienia 16 zł.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zasady rocznego rozliczenia składki zdrowotnej i wniosku RZS-R, zus.pl.
Informacja o przyjęciu projektu przez Stały Komitet Rady Ministrów 29 lipca 2026 r. – komunikaty rządowe i doniesienia branżowe.
Materiał ma charakter informacyjny i opisuje projekt na etapie prac rządowych. Przed decyzjami dotyczącymi rozliczeń potwierdź stan prawny z księgowością lub doradcą podatkowym.